پایگاه صهیون‌پژوهی خیبر

شبکه‌ای برای شناخت شدیدترین‌‌دشمن

معضلات ژئوپلتیک اسرائیل

تغییر وضعیت کشور از واردکننده زغال‌سنگ و نفت به صادر کننده گاز طبیعی پیامدهای نه تنها برای بخش انرژی بلکه برای ژئوپلیتیک شکننده منطقه نیز به دنبال دارد. این کتاب چالش­‌ها و مسائل اقتصاد انرژی و حاکمیت را بررسی و دیپلماسی گازی اسرائیل با همسایگان خود در خاورمیانه و شمال‌آفریقا و تأثیر مثبت احتمالی آن را در بهبود درگیری اعراب و اسرائیل تحلیل می­‌کند.

 

معضل عمده جغرافیای سیاسی اسرائیل این است که چگونه خود را به عنوان یک کشور یهودی و دموکراتیک در مرزهای امن و شناخته شده حفظ کند. کانون این معضل، تعادل بین چهار جزء است: جغرافیا (عمق سرزمینی مورد نیاز برای امنیت)؛ جمعیت­‌شناسی (درجه یکنواختی ملی)؛ دموکراسی (حقوق بشر و کنترل افراد دیگر)؛ و مشروعیت منطقه‌­ای و بین­‌المللی. مشکل ژئوپولتیک و سوالات اصلی آن تازه نیست. با وجود اینکه معضل ژئوپلیتیکی اسرائیل در سال 1967 با تصویب کنترل کرانه باختری، بلندی­‌های جولان و صحرای سینا ظاهر شد، اما اسرائیل از زمان آغاز تاسیسش در سال 1948 با این نوع مشکلات همراه بوده است. آنچه که در سال­‌های اخیر به طور چشمگیری تغییر کرده است، زمینه ژئوپلیتیکی این معضل است.

 

حصون در کتاب «معضلات ژئوپلیتیک اسرائیل و تحولات در خاورمیانه»[2] مسائل ژئوپلتیکی خاورمیانه را در چهار بخش بیان می­‌کند: 1. رویکردهای ژئوپلیتیک مبتنی بر ارزش در جامعه اسرائیلی و راه‌حل­‌هایی که این رویکردها برای معضل ژئوپلیتیک اسرائیل ارائه می­‌دهد؛ 2. نیروهایی که ممکن است راه‌حلی برای معضل ژئوپلیتیک اسرائیل ایجاد کند؛ 3. سناریوهای مختلف در مورد گرایش­‌های ژئوپولیتیکی ممکن، عوامل اصلی و روابط بین آن‌ها؛ 4. نتایج به دست آمده از بخش­‌های پیشین و توصیه­‌های مربوط به معضل ژئوپلیتیک اسرائیل.

مباحث ژئوپلتیک اسرائیل با دو بحث مهم دیگر مرتبط است:

 

  1. امنیت ملی:

اسرائیل تال در کتاب «امنیت ملی: تجربه اسرائیل»[3] با ارائه گزارشی جامع از دکترین امنیت ملی اسرائیل و بررسی تئوری­‌های امنیتی، یک دکترین امنیتی به­روزشده را برای قرن آینده پیشنهاد می­‌کند. نویسنده تاریخ جنگ­‌های اسرائیل و عرب را از جنگ استقلال به بعد شرح می­‌دهد و یک نظریه امنیتی خاص برای اسرائیل ارائه می­‌دهد که آموزه­‌های جنگ ارتش اسرائیل از آن مشتق می­‌شود. وی سطح امنیتی، موقعیت­‌های متفاوت ژئوپلیتیکی، قدرت آن‌ها و تضاد منافع با همسایگان، مباحث مربوط به حوزه امنیت ملی، هنر جنگ، اصول جنگ و درس­‌هایی که از درگیری­‌های گذشته آموخته می­‌شود را بررسی می­‌کند. تال نتیجه می­‌گیرد نظریه امنیتی قبلی معتبر بوده است؛ زیرا این تصمیم بر اساس تصمیم برای اختصاص بخش زیادی از منابع موجود، چه فکری و چه مادی، برای تأمین امنیت دفاع ملی است. با این حال این تئوری به دلیل تحولات سیاسی در خاورمیانه و توسعه فن­‌آوری­‌های نظامی مدرن، دیگر معتبر نیست. به ادعای نویسنده رویکرد جدید بر بازدارندگی استراتژیک متقابل در سراسر منطقه متکی است.

 

  1. منابع زیرزمینی و مباحث اقتصادی

بخش مهمی از مباحث ژئوپلتیک بر مباحث اقتصادی و منابع زیرزمینی است. برای نمونه اشواریا در کتاب «گاز مدیترانه‌­ای اسرائیل: حاکمیت داخلی، تأثیر اقتصادی و پیامدهای استراتژیک»[4] به بررسی پیامدهای داخلی و خارجی اکتشافات گاز طبیعی اسرائیل در دریای مدیترانه شرقی می­‌پردازد. تغییر وضعیت کشور از واردکننده زغال‌سنگ و نفت به صادر کننده گاز طبیعی پیامدهای نه تنها برای بخش انرژی بلکه برای ژئوپلیتیک شکننده منطقه نیز به دنبال دارد. این کتاب چالش­‌ها و مسائل اقتصاد انرژی و حاکمیت را بررسی و دیپلماسی گازی اسرائیل با همسایگان خود در خاورمیانه و شمال‌آفریقا و تأثیر مثبت احتمالی آن را در بهبود درگیری اعراب و اسرائیل تحلیل می­‌کند.

 

نویسنده تصویر کاملی از تاریخ، سیاست و درگیری­‌هایی که اقتصاد انرژی در اسرائیل و مسیرهای آینده آن را شکل می­‌دهد، ترسیم می­‌کند. این مداخله مهم در مطالعات خاورمیانه، مورد توجه محققان و محققان مطالعات انرژی، مطالعات توسعه، مطالعات استراتژیک، سیاست، دیپلماسی و روابط بین­‌الملل خواهد بود.

 

نویسنده: محسن محمدی[1]

 

 


      منابع:

[1]. دانش­آموخته حوزه علمیه قم، دکتری مطالعات انقلاب اسلامی (mohsen2941@yahoo.com)

[2]. Israel’s Geopolitical Dilemma And the Upheaval in the Middle East, Shlomo Hasson, The Joseph and Alma Gildenhorn Institute for Israel Studies, 2013.

[3]. National Security: The Israeli Experience, Israel Tal, Praeger, 2000.

[4]. Israel’s Mediterranean Gas: Domestic Governance, Economic Impact, and Strategic Implications, Sujata Ashwarya, 2019.  

 

نظرات: (۰) هیچ نظری هنوز ثبت نشده است
ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">
تجدید کد امنیتی
پایگاه صهیون‌پژوهی خیبر

پایگاه صهیون‌پژوهی خیبر

شبکه‌ای برای شناخت شدیدترین‌‌دشمن

امام خامنه ای (حفظه الله تعالی):

امروز دشمن اصلی ما در دنیا، صهیونیست و استکبار است. پلیدتر از آمریکا، دولت صهیونیست، در فلسطین اشغالی است. چرا؟ چون بالاخره دولت آمریکا، یک دولت و متّکی به یک ملت است. در صورتی که اساساً دولت غاصب صهیونیستی، متّکی بر یک ملت نیست! ملت ساکن آن مناطق، ملتی است که امروز آواره است! اسراییل، از اوّل با ظلم و آدمکشی، با دروغ و فریب به وجود آمده است. مردم فلسطین، در خارج از فلسطین، با حال کوخ نشینی و اردوگاه نشینی زندگی می‌کنند. خانه‌های آنها و وطن آنها در اختیار کسانی است که از اروپا، از استرالیا، از آمریکا، از آسیا و از آفریقا به آن جا رفته‌اند و یک ملت جعلی و دروغین به وجود آورده‌اند و در آن جا به نام یک ملت، زندگی میکنند و دولتی هم دارند! اساساً چنین ملتی، وجود و هویّتی ندارد.