پایگاه صهیون‌پژوهی خیبر

شبکه‌ای برای شناخت شدیدترین‌‌دشمن

معرفی کتاب| شیعیان لبنان: از پیدایش تا پیروزی انقلاب اسلامی

این کتاب ۳۳۶ صفحه‌ای از هشت فصل تشکیل شده است. دکتر صفاتاج در این اثر کوشیده تا ضمن تبیین موقعیت و تاریخچه جبل عامل، از اوضاع شیعیان لبنان از هنگام پیدایش تا زمان پیروزی انقلاب اسلامی ایران تصویری شفاف و روشن ارائه نماید.

 

پایگاه صهیون پژوهی خیبر، کتاب «شیعیان لبنان: از پیدایش تا پیروزی انقلاب اسلامی» اثری است که توسط «دکتر ‌مجید صفاتاج»، کارشناس و پژوهشگر مسائل منطقه نگاشته شده و به اهتمام نشر «آفاق روشن بیداری» به انتشار رسیده است. این کتاب ۳۳۶ صفحه‌ای از هشت فصل تشکیل شده است. دکتر صفاتاج در این اثر کوشیده تا ضمن تبیین موقعیت و تاریخچه جبل عامل، از اوضاع شیعیان لبنان از هنگام پیدایش تا زمان پیروزی انقلاب اسلامی ایران تصویری شفاف و روشن ارائه نماید.

 

فهرست اجمالی
مقدمه
فصل اول: پیدایش و رشد و شکوفایی علمی شیعیان تا محرومیت از صحنه سیاسی لبنان
فصل دوم: مقاومت، مشروعیت و تداوم محرومیت شیعیان
فصل سوم: درد و حرمان و رنج و کشتار شیعیان لبنان در دوران اشغالگری صهیونیستی
فصل چهارم: حضور تدریجی و مؤثر شیعیان در جایگاه سیاسی لبنان
فصل پنجم: تولد و تقویت جنبش شیعیان لبنان
فصل ششم: اقدامات و فعالیت‌های امام موسی صدر در لبنان (پیش از شروع جنگ داخلی لبنان)
فصل هفتم: شیعیان در دروه جنگ داخلی
فصل هشتم: رشد و شکوفایی جنبش شیعیان لبنان
سخن پایانی

 

پیش‌زمینه مطالعه‌ کتاب

به سرزمین‌های ساحلی و کوهستانیِ جنوب لبنان، منطقه جبل عامل گفته می‌شود؛ البته حدود این منطقه به شکل دقیق مشخص نیست. جبل عامل تقریباً از شمال به رود اَوَّلی در شمال صیدا، از جنوب به رود قَرْن در شمال شهر نَهاریّه، از مشرق تا دریاچه حوله و رود حاصبیا، و از مغرب به دریای مدیترانه محدود می‌شود.[۱]

بدون شک بایستی ورود تشیع به لبنان را مرهون زحمات جناب ابوذر غفاری صحابی حضرت رسول (ص) دانست. پیش از تبعید ابوذر به لبنان، طرفداران تشیع در این منطقه بسیار اندک بودند، اما تلاش‌های این صحابی جلیل‌القدر موجب تغییر شرایط و پایه‌گذاری تشیع به عنوان مذهبی پرطرفدار در لبنان و جبل عامل شد.

از زمانی که تشیع در جبل عامل گسترش یافت، تا درگیری‌های داخلی در لبنان، تجاوز رژیم صهیونیستی به لبنان و ظهور انقلاب اسلامی اتفاقات مهم و بسیاری پیرامون شیعیان در لبنان و جبل عامل روی‌داده است؛ دکتر صفتاج به بررسی این وقایع در کتاب «شیعیان لبنان: از پیدایش تا پیروزی انقلاب اسلامی» پرداخته است.

 

فصل اول

نویسنده در اثر خود ابتدا به ماجرای حضور جناب ابوذر غفاری در لبنان و شکل‌گیری پایگاه شیعی در جبل عامل پرداخته و سپس شکوفایی علمی شیعیان در این منطقه را مورد بررسی قرار می‌دهد. دوران باشکوه علمی شیعیان در این منطقه با ظهور دانشمند بزرگ شیعی، «محمد بن مکّی جزینی» معروف به «شهید اول» آغاز گشت و طی سالیان بعد علما و فقهای بسیاری از حوزه علمیه جبل عامل برخاستند.

نویسنده در بخش پایانی فصل اول، به دوران جنگ‌های صلیبی رسیده و شرایط شیعیان در این دوران و مهاجرت آنان به سایر کشورها را شرح داده است.

 

فصل دوم

دکتر صفاتاج فصل دوم از اثر خود را به دو بخش تقسیم کرده است. در بخش ابتدایی، او به شرح اوضاع و شرایط شیعیان در دوران استعمارگری فرانسه بر لبنان پرداخته است. قیمومت فرانسه بر لبنان از اوایل دهه ۱۹۲۰ میلادی آغاز شد و ۲۶ سال بعد پایان یافت. در این دوران شیعیان لبنانی تمام‌قد با استعمارگری فرانسوی‌ها مخالف بودند و همین مسئله موجب شد تا گروه‌های چریکی در منطقه جبل عامل به وجود آیند. پس از آن جبل عامل به پایگاهی برای مبارزان و انقلابیون لبنانی تبدیل شد. تمام این وقایع به علاوه بسیاری دیگر از اتفاقات در بخش اول از فصل دوم کتاب «شیعیان لبنان: از پیدایش تا پیروزی انقلاب اسلامی» توسط نویسنده بیان شده‌اند.

 

معرفی کتاب| شکست اشغالگران در غزه

پرونده ویژه| معرفی کتاب «بیوتروریسم»

 

بخش دوم این فصل به دوران استقلال لبنان اختصاص دارد. نگارنده در این بخش به طور خاص به اوضاع و شرایط شیعیان در عرصه اجتماع و سیاست لبنان پرداخته است و جوانب مختلف این محرومیت را شرح داده است.

 

فصل سوم

دکتر صفاتاج سومین فصل از کتاب خود را به دوره‌ی درگیری لبنان و رژیم صهیونیستی و تجاوز این رژیم به کشور و مردم لبنان و به ویژه شیعیان اختصاص داده است. او پس از بیان نحوه آغاز تجاوز به جنوب لبنان و شیعیان این کشور، پیامدهای تجاوزگری رژیم اسرائیل را برشمرده است. برخی از این پیامدها که دکتر صفتاج پیرامون آنان توضیحاتی ارائه کرده است عبارتند از:

1.ظهور تفکرات و عقاید چپ‌گرایانه در اندیشه شیعیان لبنانی

2.عقب‌ماندگی سیاسی شیعیان لبنان

3.حاکمیت احزاب سکولار و چپ‌گرا بر شیعیان

4.مهاجرت شیعیان از جبل عامل

 

فصل چهارم

نویسنده اثر «شیعیان لبنان: از پیدایش تا پیروزی انقلاب اسلامی» پس از بیان تاریخچه ادوار مختلف زندگی سخت شیعیان در لبنان، از لحاظ تاریخی به دورانی می‌رسد که نقش شیعیان در لبنان و عرصه سیاست پررنگ می‌شود. در حقیقت در این دوران شکوه از دست رفته شیعه در لبنان دوباره بازگشته است.

این دوره با مهاجرت امام موسی صدر از ایران به لبنان آغاز می‌شود. در همین دوران است که اتفاقات مبارکی برای شیعیان لبنان رخ می‌دهد؛ برای مثال در این برهه تاریخی، شیعیان سازماندهی شده و به جایگاه سیاسی دست می‌یابند. همچنین در همین دوران است که قدرت شیعیان در جنوب لبنان افزایش یافته و سلطه چپ‌گراها بر نواحی جنوبی لبنان کاهش می‌یابد. همانطور که دکتر صفاتاج به بررسی این موارد پرداخته‌اند، در آخرین بخش از فصل چهارم بحث حمایت شیعیان جنوب لبنان از ملت و جنبش‌های مقاومت فلسطین را مطرح کرده و پیرامون آن توضیحات مفیدی ارائه می‌نماید.

 

فصل پنجم و ششم

دکتر صفاتاج در فصل پنجم از کتاب «شیعیان لبنان: از پیدایش تا پیروزی انقلاب اسلامی» به ماجرای شکل‌گیری جنبش شیعی در لبنان و نیز تشکیل سازمان نظامی توسط شیعیان لبنانی پرداخته و توضیحاتی را پیرامون این دوره ارائه کرده است. او فصل ششم را به اقدامات سیاسی و فرهنگی امام موسی صدر پیش از شروع جنگ داخلی لبنان اختصاص داده است.

در بخش فعالیت‌های سیاسی امام موسی صدر، نویسنده به اقداماتی نظیر تشکیل مجلس اعلای شیعیان لبنان و هیئت یاری جنوب (نصرة الجنوب)، تأسیس مجلس جنوب و تکاپو برای تشکیل گروهی نظامی برای مقابله با تجاوزات رژیم صهیونیستی پرداخته است.

امام موسی صدر اوایل سال ۱۳۴۵ طرح تاسیس مجلسی برای شیعیان را ارائه کرد و پس از گذشت سه سال، این مجلس رسماً تشکیل شد. او همواره پیش از تأسیس این مجلس وجود یک مرکز مستقل برای سازماندهی و احقاق حقوق شیعیان را لازم می‌دانست.[2]

در دورانی که تجاوزات رژیم صهیونیستی به جنوب لبنان و شیعیان این منطقه ادامه داشت، سید موسی صدر در واکنش به بی‌توجهی مقامات رسمی لبنان در رویارویی با وقایع و سهل‌انگاری نسبت به شرایط موجود در جنوب لبنان که منجر به کشتار خونین و کوچ اجباری اهالی جنوب (به خصوص شیعیان) شد، رهبران مذهبی فرقه‌ها را برای بررسی خطرها و یافتن راه‌حل مناسب در ناحیه جنوب گردهم آورد و هیئت یاری جنوب به ریاست خود و عضویت چندی از علمای شیعی و سنی و اسقف‌های مسیحی را تشکیل داد.[3]

امام موسی صدر همچنین اقدامات فرهنگی مهم از جمله تأسیس حوزه علمیه و مراکز آموزشی و سازماندهی زنان شیعی در لبنان انجام داد. عصبانیت دشمنان داخلی و خارجی سید موسی صدر از مجموعه اقدامات ارزشمند این مجاهد آنقدر زیاد بود که دست به توطئه‌چینی در مسیر امام موسی صدر زدند. توضیحات مشروح و جزئی‌تر تمامی وقایعی که مختصراً به آن‌ها اشاره شد توسط دکتر صفاتاج در کتاب «شیعیان لبنان: از پیدایش تا پیروزی انقلاب اسلامی» ذکر شده است. به همین جهت بایستی فصل ششم را فصلی پر از اطلاعات مهم و جامع در خصوص امام موسی صدر، این مرد بزرگ شیعی در تاریخ لبنان دانست.

 

فصل هفتم

جنگ داخلی و چند ساله لبنان موضوعی است که دکتر صفاتاج در فصل هفتم از اثر خود به آن پرداخته است. در طول این جنگ که در سال ۱۹۷۵ آغاز شد و ۱۵ سال ادامه داشت، گروه‌های بسیاری از جمله جنبش‌ها و مردم شیعی و نیروهای صهیونیستی و سوری درگیر بودند و اتفاقات بسیاری در طی این ۱۵ سال رخ داد.

دکتر صفاتاج اما به طور خاص اوضاع شیعیان در طول این جنگ را مورد بررسی قرار داده است. او در بخش اول از این فصل، به بررسی اقدامات و عملکرد امام موسی صدر در مرحله اول جنگ داخلی لبنان پرداخته است. امام موسی صدر در این دوران اقدامات مهمی انجام داد که می‌توان از تأسیس شاخه نظامی «جنبش امل» به عنوان مهم‌ترینِ این اقدامات نام برد.

نگارنده در بخش دوم این فصل نیز به وقایع رخ داده در مرحله دوم جنگ داخلی لبنان پیرامون شیعیان این کشور پرداخته است. در این دوران که رژیم صهیونیستی می‌کوشید تا بحران حاکم بر لبنان را عمق ببخشد، روابط شیعیان و گروه‌های لبنانی با گروه‌های فلسطین تیره شد.

دیگر اتفاق مهمی که در طول جنگ داخلی لبنان رخ داد و دکتر صفاتاج نیز در اثر خود به آن اشاره کرده‌اند، ناپدیدشدن امام موسی صدر در لیبی و به وجود آمدن آشفتگی پس از این واقعه در لبنان است. به طور کلی باید گفت نویسنده در این فصل مهم‌ترین وقایع جنگ داخلی لبنان و شرایط شیعیان در این دوره را با ظرافت خاصی بیان کرده است.

 

فصل هشتم

بالاخره دکتر صفاتاج پس از بررسی ادوار مختلف تاریخ شیعیان در لبنان و واکاوی فراز و فرودهای آنان، از نظر تاریخی و زمانی به دوران وقوع انقلاب اسلامی در ایران می‌رسد. بدون شک شیعیان لبنانی با پیروزی انقلاب اسلامی، تأثیر بسیاری از این انقلاب پذیرفتند و بایستی این دوره را نقطه عطفی در تاریخ شیعیان لبنان دانست.

نگارنده در فصل پایانی کتاب «شیعیان لبنان: از پیدایش تا پیروزی انقلاب اسلامی»، به بررسی جوانب و زوایای تأثیرگذاری انقلاب اسلامی و شخص امام خمینی (ره) بر مردم و گروه‌های شیعی لبنان پرداخته و چند عامل مهم در رشد جنبش شیعیان لبنان را ذکر کرده است. حمایت انقلاب اسلامی از شیعیان لبنان، موضع‌گیری‌های امام خمینی (ره) و تأکید ویژه انقلاب اسلامی بر مسئله آزادسازی قدس و مقابله با تجاوزگری رژیم اسرائیل از جمله‌ی این عوامل هستند که دکتر صفاتاج پیرامون هر یک از آن‌ها توضیحات مفیدی را ارائه کرده است.

 

جمع‌بندی

در توصیف مختصر کتاب «شیعیان لبنان: از پیدایش تا پیروزی انقلاب اسلامی» بایستی گفت این اثر حاوی اطلاعات جامع و مهمی از تاریخچه شیعیان لبنان است که علاقه‌مندان به مسائل منطقه می‌توانند با مطالعه آن به حجم عظیمی از مطالب دست‌یابند.

نکته مهم در خصوص اثر دکتر مجید صفاتاج این است که در کتاب مذکور حدوداً ۸۰ تیتر فرعی وجود دارد و این یعنی مخاطبان می‌توانند پیرامون هریک از این موضوعات به پژوهش تخصصی بپردازند. در حقیقت پژوهشگران و علاقه‌مندان با مطالعه این اثر ارزشمند ضمن کسب اطلاعات مختصر و مفید از وقایع رخ‌داده پیرامون شیعیان لبنانی، به سمت بررسی تخصصی‌تر ابعاد و جوانب این وقایع رهنمون می‌شوند.

 

عرفان خلیلی‌فر

 

پی‌نوشت:

[۱]. http://khbn.ir/sI9RHZG

[2]. http://khbn.ir/84bcp6

[3]. http://khbn.ir/MT7vvNT

 

لینک کوتاه: http://khbn.ir/eChk

نظرات: (۰) هیچ نظری هنوز ثبت نشده است
ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">
تجدید کد امنیتی
پایگاه صهیون‌پژوهی خیبر

پایگاه صهیون‌پژوهی خیبر

شبکه‌ای برای شناخت شدیدترین‌‌دشمن

امام خامنه ای (حفظه الله تعالی):

امروز دشمن اصلی ما در دنیا، صهیونیست و استکبار است. پلیدتر از آمریکا، دولت صهیونیست، در فلسطین اشغالی است. چرا؟ چون بالاخره دولت آمریکا، یک دولت و متّکی به یک ملت است. در صورتی که اساساً دولت غاصب صهیونیستی، متّکی بر یک ملت نیست! ملت ساکن آن مناطق، ملتی است که امروز آواره است! اسراییل، از اوّل با ظلم و آدمکشی، با دروغ و فریب به وجود آمده است. مردم فلسطین، در خارج از فلسطین، با حال کوخ نشینی و اردوگاه نشینی زندگی می‌کنند. خانه‌های آنها و وطن آنها در اختیار کسانی است که از اروپا، از استرالیا، از آمریکا، از آسیا و از آفریقا به آن جا رفته‌اند و یک ملت جعلی و دروغین به وجود آورده‌اند و در آن جا به نام یک ملت، زندگی میکنند و دولتی هم دارند! اساساً چنین ملتی، وجود و هویّتی ندارد.