پایگاه صهیون‌پژوهی خیبر

شبکه‌ای برای شناخت شدیدترین‌‌دشمن

یادداشت| سادات‌رضوی در شبه‌قاره؛ هجرت امام رضا(ع) به ایران و تقویت شیعه در شبه‌قاره

در زمان حکومت بنی‌امیه در سراسر قلمرو امپراطوری اسلامی، اهل‌بیت پیامبر(ص) و حضرت علی(ع) مورد لعن قرار می‌گرفتند. بنا به نوشته فرشته، اتباع پادشاهی«غوریه» از این روش زشت و ناپسند تبعیت نکردند.

 

پایگاه صهیون‌پژوهی خیبر، در مورد تاریخ اسلام و شیعه در شبه‌قاره اقوال مختلفی بیان شده است. ظهور تشیع در شبه‌قاره هند،‌ با ورود مسلمانان به این منطقه آغاز شد. تاجران عرب که در زمان پیامبراکرم(ص) اسلام آورده بودند، اسلام را در مناطق ساحلی و جزایر جنوب هند، رواج دادند. فتح عراق و ایران در زمان عمر، خلیفه دوم، دروازه تهاجمات به بلوچستان و بنادر سند را گشود. «مکران» در بلوچستان پایگاهی برای تهاجمات بعدی شد.1در زمان خلافت حضرت علی ‌بن ‌ابی‌طالب(ع) نیروهای عرب از مرزهای سند عبور کردند و پس از تسخیر سیستان، نظام اداری آن را تجدید سازمان نمودند.

بخشی از مردم «جات» در منطقه سند، ارادتی عمیق نسبت به حضرت علی(ع) داشتند، تا آن‌جا که بعضی از آنان با انتساب الوهیت به حضرت علی(ع) ، موجب برانگیخته‌شدن خشم آن حضرت شدند. اعتقادات مربوط به جسم بودن خداوند، که آن را از سابقه هندو بودن خویش به ارث برده بودند، آنان را به شیعیان«غلات» تبدیل کرد.2 رفتار انسانی کارگزاران حکومت امام علی(ع) در سند، باعث برانگیخته‌شدن عشق و ارادت عمیق مردم شبه‌قاره هند به حضرت علی(ع) و اهل‌بیت(ع) شد. بنا به بیان برخی از مورخان، در دوره امام علی(ع) یعنی در سال‌های ۳۵ تا ۴۰ هجری، و در اواخرسال ۳۸ و اوایل ۳۹ هجری، ایشان حارث بن مره عبدی را برای لشکرکشی به حدود هند فرستادند.3

بنا به گفته«منهاج سراج»، مؤلف کتاب طبقات ناصری، «شنسب» جد غوریان-که فاتح شمال هند بود به دست حضرت علی بن‌ابی‌طالب(ع) اسلام آورد، با امام(ع) پیمان وفاداری بست و از ایشان مقررات و دستورالعمل‌هایی را گرفت. با به پایان رسیدن دوران حاکمیت شنسب، در مراسم تاج‌گذاری حاکم جدید، میثاقی که حضرت علی بن ‌ابی‌طالب(ع) نوشته بود، به زمام‌دار جدید تحویل داده شد و او نیز متعهد شد که به شرایط و مفاد آن عمل کند.4

آنان مریدان حضرت علی(ع) بودند و عشق آن حضرت و اهل‌بیت پیامبر(ص) عمیقاً در عقایدشان ریشه دوانده بود. در زمان حکومت بنی‌امیه در سراسر قلمرو امپراطوری اسلامی، اهل‌بیت پیامبر(ص) و حضرت علی(ع) مورد لعن قرار می‌‏گرفتند. بنا به نوشته فرشته، اتباع پادشاهی «غوریه» از این روش زشت و ناپسند تبعیت نکردند.5 متفکران و دانشمندان این منطقه به ملاقات ائمه(ع) می‌‏رفتند و با روش و مسلک آنان آشنا می‌‏شدند؛ به‌عنوان نمونه، ابو خالد کابلی از مریدان امام زین‌العابدین(ع) بارها به مدینه رفت و با امام محمد باقر(ع) و امام جعفر صادق(ع) دیدار نمود.6

سلسله شنسبانی، ابو مسلم خراسانی را در قیام‌هایش علیه بنی‌امیه حمایت و پشتیبانی می‏‌کردند و دشمنان اهل‌بیت(ع) را از بین می‏‌بردند. در اوایل دوران حکومت بنی‌عباس، بازداشت و حبس ائمه(ع)، ارتباط رهبران این مناطق را با ایشان قطع کرد و آن‌ها به دست سلاطین بنی‌عباس قتل‌عام گردیدند. در دوران امامت امام زین‌العابدین(ع) ارادت و علاقه مردم«سند» به تشیع، بعد تازه‏‌ای گرفت. یکی از همسران امام(ع) اهل سند بود.7 پسری که او از امام زین‌العابدین(ع) به دنیا آورد، همان زید شهید بود. از زمانی که مسلمانان به سند حمله کرده بودند، وجود مذهب شیعه در شبه‌قاره هند در کتاب‌ها ثبت شده است، چنان‌که می‏‌بینیم، تذکره‌‏های آل‌محمد(ع) در مولتان از سال ۷۶۰‌م. آغاز شده و اولین مبلّغ شیعه‌مذهب، به نام«علی» به آن‌جا رسیده است.8 عبد‌اللّه بن محمد که به فاصله پنج پشت شجره‌نامه وی به حضرت علی(ع) می‌‏رسد، برای تبلیغ به سند آمده بود.9

در زمان تصدی حجاج بن یوسف به‌عنوان فرماندار عراق، برادر زاده و دامادش محمد‌بن‌قاسم، سند و مولتان را به تصرف خود درآورد.(۹۰-۹۳ ق/۷۱۱-۷۱۴ م). بعد از کشته شدن محمد بن قاسم10 در زندان واسط(عراق) به دست خلیفه اموی سلیمان بن عبد‌الملک، اداره سند به هم خورد، بعضی از شیعیان برجسته که تحت آزار و اذیت خلفای بنی‌امیه بودند، در مناطق دور از خلافت بنی‌امیه پناه‌گاهی برای خود به دست آوردند. سند، غور، خراسان و ماوراءالنهر، به مراکز قیام‌­های شیعی تبدیل شدند. فردی به نام «زیاد هندی» یا سندی که در رکاب زید بن زین‌العابدین(ع) جنگید، در سال ۱۲۱ ق/ ۷۳۹ م کشته شد.11 منصور، خلیفه دوم عباسی«عمرو بن حفص» را به‌عنوان حاکم سند تعیین کرد. ابن اثیر، عمرو بن حفص را نیز که در سال ۱۵۱ ق استاندار سند بود، شیعه نوشته است.12 علمای شیعه به نحوی به تبلیغ مذهب شیعه پرداختند که در نتیجه آن، بیشتر مردم در سند و مولتان، شیعه مذهب شدند و حکومت شیعی به وجود آمد.13

 
شیعیان هند در میان اصحاب اهل‌بیت(علیهم‌السلام)

از همان ابتدا شیعیان هند بروز و حضور پررنگی داشتند تا جایی که برخی از آن‌ها در سلسله نقل حدیث قرار گرفتند و از اصحاب ائمه شدند؛ برخی از آن‌ها عبارتند از:

1-ابان بن محمدالبزاز(السندی، الکوفی) صاحب اعیان‌الشیعه درباره ایشان می‌گوید: «قاضی ابوعبدالله جعفی خبر داده است که احمد قلانسی در کتاب نوادر از ابان تعریف کرده که او ثقه و وجیه اصحاب بود.»14 نجاشی او را از علمای شیعه شمرده است.15 آقای خویی در معجم‌الرجال اقوال علما را ذکر می‌کند و می‌گوید روایات ابان در کتب رجال به‌عنوان سندی بن محمد آمده است.16

2-ابان بن محمد ابوالفرج‌السندی:  بنابر تصحیح سید بن طاووس، ابان محمد صاحب اصل است و از اصحاب امام صادق(ع) است ولی با وجود این، علمای رجال وی را ذکر نکرده‌اند.17

3-ابراهیم بن سندی‌الکوفی: ایشان از اصحاب امام صادق(ع) می‌باشد.18 ولی شیخ طوسی ایشان را مجهول‌الحال معرفی می‌کند.19 آقای خویی ۱۵ روایت از ایشان در کتب شیعی بیان می‌کند.20

4-اسباط بن سالم بیاع‌الزطی: ایشان از راویان حدیث در قرن دوم و از شاگردان امام صادق(ع) می‌باشد و کتاب نوادر داشته است.21 آقای خویی بیش از ۱۵ روایت از ایشان نقل می‌کند.22

5-خلاد سندی: ایشان از یاران امام صادق(ع) و صاحب کتاب بوده23 که علامه مجلسی کتاب او را با عنوان «اصل خلاد» از منابع بحار معرفی می‌کند.24

6-نجیح بن عبدالرحمان ابومعشر سندی: شیخ طوسی ایشان را از اصحاب امام‌صادق(ع) می‌داند25 که از بزرگان روایت نقل کرده است.26 روایتی از ایشان در اصول کافی آمده است.27 افزون بر این بزرگان می‌توان از «هیثم ابن عبدالله هندی» نیز نام برد که از اصحاب امام صادق(ع)  بودند.28

 
هجرت امام رضا(ع) به ایران و سادات هند

مدینه شهر پیامبر و پایتخت علمی و معنوی جهان اسلام بود که با حضور صحابه و تابعین جایگاه ویژه‌­ای در جهان اسلام داشت. حضور اهل‌بیت‌(ع) در مدینه بر جایگاه این شهر بیش از پیش افزوده بود و این شهر را به پایگاهی برای بنی­‌هاشم تبدیل کرده بود. مأمون، امام رضا‌(ع) را به طوس کشانید تا این پایگاه تشیع را تضعیف کند ولی امام این تهدید را به فرصتی جدید تبدیل کرد؛ چرا که به دنبال حرکت امام رضا(ع) به ایران بسیاری از بنی­‌هاشم به ایران مهاجرت کردند.

به این ترتیب نه تنها مدینه به‌عنوان پایگاهی به‌عنوان تشیع باقی ماند بلکه ایران نیز به‌عنوان پایگاه جدید شیعه تقویت شد. بازتاب این هجرت پربرکت به اطراف ایران نیز سرایت کرد به طوری که بیشتر سادات هند، رضوی هستند. روابط گسترده فرهنگی و دینی ایرانیان و هندیان این اثرگذاری را تقویت کرد به خصوص که حضور امام رضا(ع) در ایران در منتهاالیه ایران در خراسان بود که هم­‌مرز هند در آن دوران بود. به‌عبارت دیگر در آن دوران مرز ایران و هند در خراسان بود. لذا هندیان در قیام ابومسلم خراسانی شرکت کردند.

 

نویسنده: دکتر محسن محمدی

 

پی‌نوشت:

 [۱] . بلاذری، فتوح البلدان، (لیدن، ۱۹۶۸ م)، ص ۴۳۲؛ابن اثیر، الکامل، ص ۳۵، ۶۷، ۷۷، ۹۷، ۱۰۱-۱۰۰٫

 [۲] . ابن اثیر، الکامل، ج ۳، ص ۴۶-۴۵٫

[۳] . سیاوش یاری، تاریخ اسلام در هند، قم، نشر ادیان، ۱۳۸۸، ص ۸۰ .
[۴] . منهاج سراج جوزجانی، طبقات ناصری، (کلکته، ۱۸۶۴ م)، ص ۲۹٫
[۵] . فرشه(محمد قاسم هندوشاه استرآبادی)، گلشن ابراهیمی، ج ۱، ص ۲۷٫
[۶] . فرشه(محمد قاسم هندوشاه استرآبادی)، گلشن ابراهیمی، ج ۱، ص ۲۷٫
[۷] . ابن قتیبه، المعارف، (مصر)، ص ۳۷؛مقاتل الطالبیین، (قاهره، ۱۹۴۹ م)، ص ۱۲۷؛ عبد الرزاق نجفی، زید الشهید، (نجف)، ص ۵٫
[۸] . عبد الرحمن طارق، آئینه ملتان، (مولتان، پاکستان)، ص ۳۸۲٫
[۹] . محمد اسحاق، فقهای هند، ج ۱، ص ۳۸۲٫
[۱۰] . ابن اثیر، الکامل، ج ۴، ص ۵۸۸؛علی بن حامد بن ابی بکر الکوفی، چاچ نامه، ص ۱۴٫
[۱۱] . مقاتل الطالبیین، ص ۱۴۳٫
[۱۲] . ابن اثیر، الکامل، ج ۵، ص ۵۹۵٫
[۱۳] . عبد الحی، نزهة الخواطر، (حیدر آباد، هند، ۱۹۴۷ م)، ج ۱، ص ۵۲-۵۱٫
[۱۴]. اعیان الشیعه، حسن امین عاملی، ج ۲، ص ۱۰؛ رجال السند و الهند، قاضی محمد اطهر مبارک پوری، ص ۱۱۲٫
[۱۵]. رجال، ابوالعباس النجاشی، ج ۱، ص ۸۲، مؤسسه انتشارات سالامی جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، ۱۴۱۸هـ .ق، ۱۳۷۶ش.
[۱۶]. معجم رجال الحدیث، سید ابوالقاسم خویی، ج ۱، ص ۱۷۲٫
[۱۷] . ر.ک: تنقیح المقال, عبدالله مامقانی, تحقیق محی الدین مامقانی, موسسه ال البیت لاحیاء التراث, قم ۱۴۱۲ق.
[۱۸]. اعیان الشیعه، سید محسن الامین، ج ۲، ص ۱۴۳، مطبع الاصناف، بیروت، ۱۳۷۰ق، ۱۹۵۱م.
[۱۹]. رجال، محمد بن حسن طوسی، ص ۱۴۴٫
[۲۰]. معجم رجال الحدیث، ابوالقاسم خویی، ج ۱، ص ۲۳۱٫
[۲۱]. رجال، احمد بن علی بن عباس الاسدی الکوفی، ج ۱، ص ۲۶۶٫
[۲۲]. معجم رجال الحدیث، ابوالقاسم خویی، ج ۳، ص ۱۸۵٫
[۲۳]. رجال، احمد بن علی بن احمد بن عباس الاسدی الکوفی، ج ۱، ص ۳۱۰؛ رجال، محمد بن حسن طوسی، ص ۱۸۷٫
[۲۴]. بحارالانوار، ج ۱، ص ۴۵٫
[۲۵]. رجال، ابوجعفر محمد بن حسن طوسی، ص ۳۲۵٫
[۲۶]. معجم رجال الحدیث، سید ابوالقاسم خویی، ج ۹، ص ۱۲۹٫
[۲۷]. کافی، ج ۴، باب مایلبس المحرم من الثیاب و ما یکره له لباسه، ص ۳۴۳٫
[۲۸]. اعیان الشیعه، ج ۲، ص ۱۴۳؛ معجم رجال الحدیث، ج ۱۹، ص ۴۸۹؛ رجال شیخ طوسی، ص ۱۴۸٫

 

لینک کوتاه: http://khbn.ir/1YG5u

نظرات: (۰) هیچ نظری هنوز ثبت نشده است
ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">
تجدید کد امنیتی
پایگاه صهیون‌پژوهی خیبر

پایگاه صهیون‌پژوهی خیبر

شبکه‌ای برای شناخت شدیدترین‌‌دشمن

امام خامنه ای (حفظه الله تعالی):

امروز دشمن اصلی ما در دنیا، صهیونیست و استکبار است. پلیدتر از آمریکا، دولت صهیونیست، در فلسطین اشغالی است. چرا؟ چون بالاخره دولت آمریکا، یک دولت و متّکی به یک ملت است. در صورتی که اساساً دولت غاصب صهیونیستی، متّکی بر یک ملت نیست! ملت ساکن آن مناطق، ملتی است که امروز آواره است! اسراییل، از اوّل با ظلم و آدمکشی، با دروغ و فریب به وجود آمده است. مردم فلسطین، در خارج از فلسطین، با حال کوخ نشینی و اردوگاه نشینی زندگی می‌کنند. خانه‌های آنها و وطن آنها در اختیار کسانی است که از اروپا، از استرالیا، از آمریکا، از آسیا و از آفریقا به آن جا رفته‌اند و یک ملت جعلی و دروغین به وجود آورده‌اند و در آن جا به نام یک ملت، زندگی میکنند و دولتی هم دارند! اساساً چنین ملتی، وجود و هویّتی ندارد.