اندیشکده موشه دایان




اولین ­بار ایده تاسیس یک اندیشکده همانند اندیشکده  چتم هاوس (Chatham House) بریتانیا توسط رؤوفين شيلواه(Reuven Shiloah) اولین رئیس موساد مطرح شد. اما او در زمان حیات خود نتوانست این اندیشکده را تاسیس کند. سی روز بعد از مرگ او در مراسم بزرگداشتش، تدی­کولک (Teddy Kollek) رئیس دفتر ­نخست ­وزیر وقت، پیشنهاد تاسیس اندیشکده بنام رئیس موساد سابق را اعلام کرد.



پایگاه صهیون پژوهی خیبر، اندیشکده موشه­ دایان در سال ۱۹۵۹ میلادی تاسیس شد و در سال ۱۹۸۳ به بخشی از دانشگاه تل­آویو تبدیل شد. دانشگاه پنسیلوانیا در سال ۲۰۱۴ میلادی این اندیشکده را در ردیف سی­‌و­سومین اندیشکده مهم غرب­ آسیا و شمال­ آفریقا قرار داد.[۱]

محققین متعددی در زمینه امور­غرب­ آسیا و مسلط به زبان­‌های فارسی، عربی، عبری، ترکی و کردی در این اندیشکده مشغول به تحقیق و نگارش هستند. آرشیو بسیار غنی از تمام روزنامه­‌های عربی از سال ۱۸۷۷ میلادی در این اندیشکده موجود می‌­باشد که در دسترس محققینش می‌باشد. در سال ۲۰۱۴ قرارداد همکاری پنج­ ساله‌­ای با بخش مطالعات یهودی دانشگاه ویسکانسین مدیسن واقع در آمریکا امضا کرد.

سایت رسمی اندیشکده موشه­ دایان https://dayan.org

هر سال کتاب­های زیادی توسط این اندیشکده به زبان‌های مختلف منتشر می­‌شود. دو نمونه از کتاب‌هایی که در مورد ایران تاکنون به چاپ رسیده در زیر می­‌آید:

کتاب: روابط دو­جانبه ایران و اسرائیل بین سال­‌های ۱۹۴۸ و ۱۹۶۳٫

نویسنده: دورون ایتزاکو (Doron Itzhakov). سال انتشار ۲۰۱۹

 

برقراری توازن قدرت بین شیعیان و اهل­‌تسنن، نویسنده: تمار یگنیس (Tamar Yegnes)

سال انتشار: ۲۰۰۸

 

هر ماه ۸ مجله ­تحلیلی توسط این اندیشکده منتشر می­‌شود. برخی از این مجلات در زیر می­‌آید.

  • مجله ماهیانه یادداشت­‌های تل­آویو، تحلیل حوادث در خاورمیانه[۲] (Tel Aviv Notes – Contemporary Middle East Analysis)

 

  • مجله بیان، اعراب در اسرائیل[۳] (Bayan – The Arabs in Israel)

  • بوستان[۴] (Bustan)

 

  • خبرنامه خاورمیانه[۵] (Middle East Newsbrief)

پیشینه:

اولین ­بار ایده تاسیس یک اندیشکده همانند اندیشکده  چتم هاوس (Chatham House) بریتانیا توسط رؤوفين شيلواه(Reuven Shiloah) اولین رئیس موساد مطرح شد. اما او در زمان حیات خود نتوانست این اندیشکده را تاسیس کند. سی روز بعد از مرگ او در مراسم بزرگداشتش، تدی­کولک (Teddy Kollek) رئیس دفتر ­نخست ­وزیر وقت، پیشنهاد تاسیس اندیشکده بنام رئیس موساد سابق را اعلام کرد.

زمان زیادی نگذشت که با همکاری وزارت خارجه و دفاع اسرائیل و با همکاری انجمن شرق­ شناسی اسرائیل (Israel Oriental Society)، این اندیشکده تاسیس شد. اسحاق اوران (Yitzhak Oron) مامور امنیتی موساد به عنوان اولین مدیر این اندیشکده معرفی شد.[۶] در ابتدا محققانی بدون مدرک دانشگاهی و وابسته به وزارت­ دفاع ­اسرائیل در این اندیشکده مشغول ­کار شدند. بنا به گزارش روزنامه هارتص، محققانی که در دهه ۱۹۶۰ در این موسسه کار می­‌کردند ، فعالیت‌های خود را تا حد زیادی مخفی توصیف می­‌کردند و خود را به عنوان کارمندان دولت می‌­دانستند.[۷] اولین نخست ­وزیر رژیم‌­صهیونیستی، بارها برای پژوهش از جمله کوچ اجباری فلسطینیان با این اندیشکده مشورت کرد.

 

دیوید ­بن­ گورین اولین نخست ­وزیر رژیم ­اسرائیل در جمع محققین اندیشکده رؤوفين ­شيلواه

 

۱۹۶۴ میلادی همکاری­‌های این اندیشکده با دانشگاه تل­آویو آغاز شد و افسران اطلاعاتی این اندیشکده برای سخنرانی و ارائه پژوهش‌­های خود به دانشگاه تل­آویو دعوت شدند. در سال ۱۹۸۳، دانشگاه تل­آویو این اندیشکده را به عنوان بخشی از دانشگاه پذیرفت و نام آن­را به اندیشکده موشه دایان تغییر داد.

مدیران و محققین برجسته اندیشکده:

اوزی رابی(Uzi Rabi) اکنون مدیر این اندیشکده می­‌باشد.

او محقق ارشد مرکز مطالعات ایران در دانشگاه تل­آویو نیز می­‌باشد. تحقیقات وی بر موضوعات سیر تحول دولتها و جوامع در خاورمیانه ، روابط ایران و اعراب، نفت در خاورمیانه و مسایل اهل­ تسنن و شیعه متمرکز است. او نظارت بر پایان­‌نامه­‌های دکتری بسیاری از داوطلبان را نیز بر عهده داشته است. دکتر اوزی رابی به طور متناوب در  کنفرانس­‌ها و سخنرانی‌های مربوط به موضوعات ملی و منطقه ای به کنست و دیگر انجمن­‌های دولتی رژیم ­اسرائیل دعوت می شود. در سال ۲۰۰۸ در دفتر مرکزی ناتو سخنرانی کرد. و جزء تحلیل­گران همیشگی رسانه­‌های بین‌­المللی، اسرائیلی از جمله کانال‌های تلویزیونی به زبان­ عربی است.[۸]

او نویسنده کتب و مقالات زیادی است که برخی از آن­ها در زیر می­‌آید.

  • مقاله‌­ای با عنوان «هلال­ شیعی: چشم انداز ایران و ترس اعراب» (The Shi’ite Crescent: An Iranian Vision and Arab Fear)
  • کتابی با عنوان «خلیج ­فارس و شبه جزیره عربستان: ایالات و جوامع در حال گذار» (The Persian Gulf and the Arabian Peninsula: States and Societies in Transition). سال انتشار ۲۰۱۴
  • عصر ایران، سال انتشار ۲۰۰۸

سفیر سابق اسرائیل در امریکا، دکتر ایتمار­ رابینویچ (Itamar Rabinovich) مدیر سابق اندیشکده موشه ­دایان بین سال­‌های ۱۹۸۰ تا ۱۹۸۸ میلادی بود. او اکنون یک از اعضای ارشد تحلیل­گر این اندیشکده است.[۹]

خانم دکتر (Irit Back) مسوول میز مطالعات آفریقا است.[۱۰] خانم دکتر (Ofra Bengio) مسوول مطالعات کردی است.[۱۱]

 

 

[۱] ۲۰۱۴ Global Go To Think Tank Index Report, page 86

[۲] https://dayan.org/journal/tel-aviv-notes-contemporary-middle-east-analysis

[۳] https://dayan.org/journal/bayan-arabs-israel

[۴] http://www.psupress.org/Journals/jnls_Bustan.html

[۵] https://dayan.org/content/middle-east-newsbrief

[۶] The Disenchantment of the Orient: Expertise in Arab Affairs and the Israeli, Page 279

 

[۷]  https://www.haaretz.com/.premium-ben-gurion-grasped-the-nakba-s-importance-1.5243033#article-comments

 

[۸] https://dayan.org/author/uzi-rabi

[۹] https://dayan.org/content/prof-itamar-rabinovichs-biography-yitzhak-rabin-wins-top-prize

[۱۰] https://dayan.org/author/irit-back

[۱۱] https://dayan.org/author/ofra-bengio