بررسی چالش‌های پیش‌روی انتقال انرژی از اسرائیل




رژیم صهیونیستی در طی سالیان اخیر به چندین میدان گازی دسترسی پیدا کرده و در تکاپو است تا گاز استخراجی خود را به کشورهای اروپایی که نیازمند واردات گاز هستند، صادر کند. صادرات انرژی از اسرائیل به مقصد اروپا نیازمند طراحی مسیرهایی است که قابلیت عملیاتی‌شدن داشته باشند؛ یکی از مسیرهای مطرح شده برای انتقال انرژی از اسرائیل به اروپا، احداث خط از لوله از اراضی اشغالی به ترکیه و صادرات از این کشور به سوی اروپا است.



پایگاه صهیون پژوهی خیبر، رژیم صهیونیستی در طی سالیان اخیر به چندین میدان گازی دسترسی پیدا کرده و در تکاپو است تا گاز استخراجی خود را به کشورهای اروپایی که نیازمند واردات گاز هستند، صادر کند. صادرات انرژی از اسرائیل به مقصد اروپا نیازمند طراحی مسیرهایی است که قابلیت عملیاتی‌شدن داشته باشند؛ یکی از مسیرهای مطرح شده برای انتقال انرژی از اسرائیل به اروپا، احداث خط از لوله از اراضی اشغالی به ترکیه و صادرات از این کشور به سوی اروپا است.

پایگاه صهیون‌پژوهی خیبر به جهت بررسی امکان عملیاتی شدن صادرات گاز اسرائیل از این مسیر، مصاحبه‌ای با «دکتر داوود کریمی‌پور» کارشناس سیاست‌گذاری انرژی پژوهشکده مطالعات فناوری ترتیب داده است. در ادامه متن مصاحبه تقدیم می‌گردد.

خیبر، وضعیت رژیم صهیونیستی از حیث دسترسی به منابع گازی به چه شکلی است؟

شرق مدیترانه تا یک دهه پیش به عنوان میدانی که بتوان از آن نفت و گاز استخراج کرد شناخته نمی‌شد و اهمیت چندانی نداشت؛ اما از سال ۲۰۰۰م. به بعد این منطقه اهمیت پیدا کرد. امروزه تقریباً همه میادین گازی فلسطین اشغالی کشف شده‌اند، اما همه آن‌ها به بهره‌برداری نرسیده‌اند؛ چراکه بررسی‌ها نشان می‌دهد عرضه منابع گازی مدیترانه شرقی با تقاضای درونی اسرائیل هم‌سو نیست.

برای مثال، میدان گازی «لویاتان» که بزرگ‌ترین میدان گازی اراضی اشغالی محسوب می‌شود، هنوز به بهره‌برداری نرسیده است؛ این میدان هنوز مسدود است تا ابتدا بازار مناسبی برای آن محیا شود و سپس فروش و صادرات ذخایر این میدان آغاز می‌شود.

خیبر: با این وجود اسرائیل در اندیشه صادرات انرژی است؛ چه مسیرهایی برای انتقال گاز از اراضی اشغالی به بازارهای جهانی وجود دارد؟

بله؛ اسرائیل اگرچه توان تولید نفت خام را ندارد، اما به واسطه دسترسی به میادین گازی مدیترانه شرقی تلاش می‌کند گاز استخراجی خود را به اروپا صادر کند. رژیم صهیونیستی به همین منظور کشورهای اروپایی و به خصوص ایتالیا و یونان را به عنوان اصلی‌ترین بازارها برای صادرات انرژی برگزیده است.

  • صادرات گاز اسرائیل به اروپا از مسیر ترکیه

برای تحقق پروژه صادرات گاز اسرائیل، ابتدا مسیر انتقال انرژی از اراضی اشغالی به ترکیه و سپس انتقال به اروپا مطرح شد.

صادرات از اراضی اشغالی به ترکیه از دو مسیر می‌تواند صورت گیرد:
  1. صادرات از اسرائیل به لبنان، سوریه، ترکیه و سپس اروپا: این مسیر عملاً منتفی است و قابلیت بهره‌برداری از آن وجود ندارد؛
  2. صادرات از زیرِ دریای مدیترانه به ترکیه و در نهایت به اروپا: صادرات اسرائیل از این مسیر قابلیت اجرایی دارد؛ اما این مسیر نیز با چالش‌هایی مواجه است.
مقامات قبرس، ایتالیا، اسرائیل و یونان خط لوله را در تل آویو در آوریل 2017

جلسه مقامات قبرس، ایتالیا، اسرائیل و یونان برای انتقال انرژی از تل آویو (آوریل ۲۰۱۷)

 

  • چالش‌های پیش‌روی انتقال انرژی اسرائیل به اروپا

ترکیه و اسرائیل در حال رایزنی برای احداث خط لوله‌ای هستند تا از بستر دریا استخراج نفت و گاز را آغاز کنند. اما با توجه به اختلاف ترکیه و قبرس بر سر مناطق ارمنی‌نشین، این طرح هنوز به موفقیت نرسیده است. بنابراین اولین چالش، اختلاف ترکیه و قبرس است؛ ترکیه اجازه نمی‌دهد قبرس و اسرائیل در این زمینه با یکدیگر به توافق برسند.

اختلاف ترکیه و قبرس بر سر مناطق ارمنی‌نشین

ایدئولوژی و سیاست‌خارجی آقای «اردوغان» نیز نشان می‌دهد ایشان تاکنون رابطه خوبی با اسرائیل نداشته است. بعد از جریان خط لوله صلح غزه، اسرائیلی‌ها بسیار تلاش کردند تا از طریق مطرح کردن بحث انتقال انرژی با ترکیه ارتباط برقرار کنند.

  • تبدیل شدن به هاب انرژی منطقه، هدف ترکیه

نکته مهم‌تر این است که ترکیه قصد دارد به «هاب انرژی» در منطقه تبدیل شود؛ در این حالت، از دو منطقه شرق مدیترانه و قفقاز جنوبی و آسیای مرکزی همزمان به ترکیه خط لوله وارد می‌شود و این ترکیه است که خط لوله‌های صادراتی را به اروپا منتقل می‌کند. بنابرین بعد از آنکه مذاکرات اسرائیل و ترکیه در سال ۲۰۱۶م. به هم خورد، بحث انرژی و صادرات انرژی باعث بهبود روابط تل‌آویو و آنکارا شد.

اما ترکیه و رژیم صهیونیستی هنوز نتوانسته‌اند به یک جمع‌بندی عملیاتی برسند؛ چراکه اسرائیل و ترکیه چالش‌هایی دارند که برطرف نشده است. درترکیه بر سر روابط با اسرائیل اختلافاتی وجود دارد؛ در سرزمین‌های اشغالی نیز اختلافاتی بر سر چگونگی مذاکره و حجم صادرات اختلاف‌نظر وجود دارد.

  • هدف اسرائیل از انتقال انرژی به ترکیه

اسرائیل اگرچه به منابع گازی شرق مدیترانه دست پیدا کرده است، اما بررسی‌های ما نشان می‌دهد سهم صادرات گاز از سوی اسرائیل به ترکیه و به دست آوردن بازار این کشور در حدود «یک درصد» خواهد بود. با این وضعیت مشخص است که اسرائیل از صادرات گاز به ترکیه عایدی اقتصادی خاصی نخواهد داشت، اما همین حجم کم از صادرات می‌تواند نفوذ رژیم صهیونیستی و تأثیرگذاری این رژیم در منطقه و ترکیه را رقم بزند.

  • قیمت معقول گاز روسیه

دومین چالش پیش‌روی صادرات انرژی از اسرائیل به اروپا، وابستگی اروپا به گاز صادراتی روسیه و قیمت مناسب و معقول آن در برابر قیمت گاز صادراتی اسرائیل است.

چه کسی وابسته به گاز روسیه است؟

چه کسی وابسته به گاز روسیه است؟

 

باید توجه داشت که اروپا شدیداً به واردات گاز از روسیه وابسته است و به ناچار از فشارهای سیاسی روسیه تأثیر می‌پذیرد. از طرف دیگر آمریکا تلاش می‌کند تا وابستگی اروپا به گاز روسیه را کاهش دهد. گزینه‌ای که آمریکا برای حل این مشکل مطرح کرد، احداث خط لوله از شرق مدیترانه است. احداث این خط لوله اگرچه مطرح شده و در مورد آن مذاکراتی نیز صورت گرفته است، اما چند چالش اساسی بر سر راه تحقق کامل آن قرار دارد:

  1. این خط لوله از بستر دریا منتقل می‌شود و به همین دلیل هزینه‌های احداث آن بسیار بالا است.
  2. امنیت منطقه دارای ثبات نیست و اختلافات اسرائیل با لبنان از جمله چالش‌هایی جدی است که می‌تواند در امنیت این خط لوله خدشه ایجاد کند.
  3. وضعیت مشتری‌پذیری این بازار نیز مشخص نیست.

روسیه هم اکنون با قیمتی معقول در حال صادرات گاز به سوی اروپا است؛ اما گازی که قرار است از اسرائیل به ترکیه و سپس به اروپا منتقل شود، هزینه‌های استحصال و انتقال بالایی داشته و در نهایت برای مشتری اروپایی نیز صرفه اقتصادی نخواهد داشت؛ بنابراین این خط لوله توان رقابت با صادرات گاز روسیه به اروپا را ندارد.

چه کسی وابسته به گاز روسیه است؟

چه کسی وابسته به گاز روسیه است؟

 

حتی اگر فرض کنیم این خط لوله احداث شود و گاز انتقال پیدا کند، باتوجه به اینکه ۴۰درصد حجم گاز اروپا توسط روسیه تأمین می‌شود، این خط لوله نمی‌تواند چالش جدی برای روسیه محسوب شود. بنابراین این مسیر، مسیر جذابی نیست و نمی‌تواند اسرائیل را به یک صادرکننده گاز تبدیل کند.

 

 

پایگاه صهیون‌پژوهی خیبر: تشکر استاد، ممنون از توضیحاتی که ارائه فرمودید.