لغو توافقات تشکیلات خودگردان با اسرائیل؛ از مذاکره مجدد تا مقاومت




هدف اصلی محمود عباس از خبر لغو توافقات بین دولت خودگردان و اسرائیل مشخص می‌کند تشکیلات خودگردان در آینده تن به مذاکره مجدد و ادامه همکاری با اسرائیل خواهد داد یا در ردیف گروه‌های مقاومت قرار خواهد گرفت.



پایگاه صهیون پژوهی خیبر، تشکیلات خودگردان فلسطین پس از انعقاد قرارداد اسلو میان سازمان آزادی‌بخش فلسطین و رژیم صهیونیستی به وجود آمد و طی سالیان اخیر نقش ویژه‌ای را برای اسرائیل در کرانه باختری ایفا کرده است. میان این تشکیلات و رژیم اشغالگر قدس توافق‌های امنیتی و اقتصادی وجود دارد و دولت خودگردان تاکنون به این توافقات پای‌بند بوده است؛ اما چند روز پیش محمود عباس، رئیس دولت خودگردان فلسطین اعلام کرد قصد دارد توافقات موجود میان این تشکیلات و اسرائیل را لغو کند.

این تصمیم در پی تخریب منازل فلسطینیان در جنوب کرانه باختری اتخاذ شد و اکنون بحث‌های بسیاری در خصوص احتمال اجرایی شدن تصمیم ابوزمان از سوی تحلیلگران مطرح شده است. عده‌ای عقیده دارند تصمیم ابوزمان قابلیت اجرایی شدن را ندارد و برخی دیگر نسبت به تصمیم محمود عباس و ثمربخشی آن خوش‌بین هستند.

به بهانه تصمیم ابوزمان مبنی بر لغو توافقات موجود میان دولت خودگردان و اسرائیل، در این یادداشت ابتدا وجه اهمیت تشکیلات خودگردان بررسی و تحلیلی پیرامون تصمیم محمود عباس ارائه خواهد شد.

شکل‌گیری و تعهدات تشکیلات خودگردان

شکل‌گیری تشکیلات خودگردان فلسطین ماحصل پیمان اسلو است که طی دومرحله در سال‌های ۱۹۹۳م. و ۱۹۹۵م. بین «یاسر عرفات»[۱]، رئیس سازمان آزادی‌بخش فلسطین و «اسحاق رابین»[۲] نخست‌وزیر وقت اسرائیل به امضا رسید. بر اساس این معاهده توافق شد تا کرانه باختری به سه بخش تقسیم شود، هیچ‌گونه اقدام مسلحانه در کرانه باختری علیه اسرائیل انجام نگیرد و همچنین با اضافه شدن «پروتکل پاریس»[۳] به پیمان اسلو، اقتصاد کرانه باختری و غزه به جزئی از اقتصاد رژیم صهیونیستی بدل گشت.

اکنون نکاتی مهم درخصوص وجه اهمیت تشکیلات خودگردان برای اسرائیل بیان می‌شود.

دزدی از درآمدهای تشکیلات خودگردان

بر اساس«پروتکل پاریس» که ضمیمه اقتصادی پیمان اسلو محسوب می‌شود، اتحادیه‌ای میان تشکیلات خودگردان و رژیم صهیونیستی به وجود آمد تا مالیات دریافت شده از مردم فلسطین در اختیار دولت خودگردان قرار گیرد؛  طبق این توافق بخش اعظمی از مالیات و درآمدهای گمرکی ماهیانه را رژیم صهیونیستی جمع‌آوری کرده و در اختیار تشکیلات خودگردان قرار می‌دهد.

طبق آمار، ماهیانه بیش از ۱۲۰ میلیون دلار از منابع مالیاتی و گمرگی توسط رژیم صهیونیستی جمع‌آوری شده و طبق توافق باید به تشکیلات خودگردان تحویل داده شود؛ اما اسرائیل دائماً در این روند اختلال ایجاد می‌کند.

برای مثال، ۴ سال پیش اسرائیل سهم تشکیلات خودگردان از درآمدهای مالیاتی را کم کرد و مدعی شد این پول موجب تشویق فلسطینی‌ها به اقدام مسلحانه علیه اسرائیل می‌شود؛ این درحالی است که دولت خودگردان این پول را برای تأمین هزینه‌های فلسطینی‌ها و پرداخت حقوق کارمندان لازم دارد.

در آخرین اقدام اسرائیل در راستای دزدی از درآمدهای تشکیلات خودگردان و پول‌های فلسطینیان، اوایل امسال پارلمان رژیم صهیونیستی قانونی مبنی بر کاهش ۵۰۰ میلیون شِکِل[۴] از درآمدهای تشکیلات خودگردان را تصویب کرد. اسرائیل دلیل تصویب این قانون را پرداخت حقوق به خانواده‌های شهدای فلسطینی از سوی دولت خودگردان اعلام کرد.

بنابراین، اسرائیل که طبق پروتکل پاریس مسئولیت جمع‌آوری درآمدهای مالیاتی و سپردن آن به تشکیلات خودگردان را بر عهده دارد، تاکنون طی چندمرحله از تعهد خود شانه خالی کرده است. نکته حائز اهمیت این است که پیمان اسلو و به وجود آمدن دولت خودگردان فرصتی را برای اعمال فشار به مردم فلسطین و غصب دارایی‌های آنان فراهم کرد و رژیم صهیونیستی همچنان می‌تواند از این اهرم فشار استفاده کند.

جلوگیری از اقدام مسلحانه علیه رژیم صهیونیستی

طبق توافق اسلو، تشکیلات خودگردان رژیم صهیونیستی را به رسمیت شناخت و در مقابل متعهد شد تا از اقدام تحریک‌آمیز و مسلحانه علیه اسرائیل جلوگیری به عمل آورد. به همین منظور ذیل دستگاه امنیتی دولت خودگردان نهادی تشکیل شد که وظیفه دارد از عملیات‌های فلسطینی‌ها علیه رژیم صهیونیستی جلوگیری کند. این نهاد «أمن الوقائی» نام دارد و رئیس این سازمان ۶ ماه پس از «انتفاضه‌ی عملیات فردی» در سال ۲۰۱۶م. اعلام کرد «أمن الوقائی» بیش از ۲۰۰ عملیات را خنثی و مهار کرده است.

تحویل‌دادن مبارزان فلسطینی به رژیم صهیونیستی

دستگاه امنیتی تشکیلات خودگردان علاوه بر جلوگیری از اقدامات مسلحانه علیه اسرائیل، فلسطینی‌هایی که قصد عملیات علیه اسرائیل داشتند را دستگیر و به زندان‌های خود منتقل می‌کند؛ امروزه بین ۵ تا ۱۰ هزار فلسطینی در زندان‌های دستگاه امنیتی دولت خودگردان زندانی هستند. «أمن الوقائی» همچنین بسیاری از مبارزان فلسطینی را پس از دستگیری به رژیم صهیونیستی تحویل می‌دهد.

خلع سلاح کرانه باختری

۴ سال پیش نیز تشکیلات خودگران سطح مقابله خود با اقدامات مسلحانه فلسطینیان علیه اسرائیل را افزایش داد و طرح جمع‌آوری سلاح از منازل مردم کرانه باختری را آغاز کرد تا احتمال متضرر شدن رژیم صهیونیستی نسبت به قبل کاهش یابد.

توسعه اقتصاد اسرائیل

تلاش‌های تشکیلات خودگردان برای مقابله با عملیات‌های مقاومت فردی و جمعی نه تنها موجب برقراری آرامش در کرانه باختری شده، بلکه ثمرات اقتصادی بسیاری را برای اسرائیل به همراه داشته است.

چندی پیش دکتر «شلومو سفیریسکی»[۵] مقاله‌ای تحت عنوان «نقش‌آفرینی هم‌زمان نتانیاهو و ابومازن در شکوفایی اقتصاد اسرائیل» منتشر کرد و مدعی شد توافقات امنیتی اسرائیل با دولت خودگردان و اقدامات این تشکیلات موجب به وجود آمدن آرامش در کرانه باختری و شکوفایی اقتصادی اسرائیل شده است. «سفیریسکی» همچنین میزان تأثیر دولت خودگردان در توسعه اقتصادی اسرائیل را هم‌اندازه‌ی تأثیرات بانک مرکزی رژیم صهیونیستی توصیف کرد.

لغو توافقات تشکیلات خودگردان با رژیم صهیونیستی

با توجه نقش تشکیلات خودگردان برای حفظ آرامش در کرانه باختری و شکوفایی اقتصاد رژیم صهیونیستی می‌توان محمود عباس را شاه‌مهره اسرائیل در کرانه باختری دانست؛ اما این شاه‌مهره‌ی سازش‌کار چند روز پیش اعلام کرد قصد دارد تمام توافقات موجود میان اسرائیل و دولت خودگران را متوقف کند.

ابوزمان درحالی این خبر را اعلام کرد که رژیم صهیونیستی اخیراً به تخریب منازل مسکونی فلسطینی‌ها در جنوب کرانه باختری روی آورده و در تلاش است تا شهرک‌های یهودی‌نشین را در دل مناطق فلسطینی‌نشین تأسیس کند.

وابستگی حیات تشکیلات خودگردان به توافقات با رژیم صهیونیستی

باید توجه کرد که این اولین باری نیست که تشکیلات خودگردان، رژیم صهیونیستی را به لغو توافقات فی مابین تهدید می‌کند؛ طی سالیان گذشته نیز چنین تصمیماتی از سوی مقامات دولت خودگردان اعلام شده است. پیامدهای تصمیم اخیر ابوزمان اما هم گریبان‌گیر اسرائیل و هم گریبان‌گیر تشکیلات خودگردان خواهد شد؛ چراکه این تشکیلات با انعقاد پیمان اسلو شکل گرفت و توقف همکاری‌های تشکیلات خودگردان با اسرائیل یقیناً آینده و حیات این تشکیلات را تحت‌الشعاع قرار خواهد داد.

بنابراین حیات تشکیلات خودگردان به توافقات امنیتی و اقتصادی آن با اسرائیل وابسته است و چنانچه ابوزمان در تصمیم خود جدی باشد، رژیم صهیونیستی با در دست داشتن اهرم فشاری به نام توافق اسلو و پروتکل پاریس می‌تواند دولت خودگردان را از تصمیمش منصرف کند.

تحت فشار قراردادن اسرائیل

دومین نکته حائز اهمیت عقیده محمود عباس به عدم مقابله مسلحانه و مقاومت در برابر اسرائیل است؛ از این رویکرد ابوزمان می‌توان نتیجه گرفت که او توافقات تشکیلات خودگردان با اسرائیل را برای همیشه لغو نخواهد کرد.

باتوجه به دو نکته فوق می‌توان گفت محمود عباس و تشکیلات خودگردان اگرچه به توافقات با اسرائیل و تعامل با این رژیم وابسته هستند اما چنانچه ابوزمان در تصمیم خود جدی باشد و بخواهد قراردادهای دو جانبه را لغو کند، می‌تواند از این طریق رژیم صهیونیستی را تحت فشار قراردهد و از این رژیم امتیاز بگیرد.

«سید حسن نصرالله» پس از اعلام خبر لغو توافقات اسرائیل با تشکیلات خودگردان، ضمن تحسین ابوزمان به او توصیه کرد از سلاح توافقات امنیتی که در اختیار محمود عباس است برای فشار بر رژیم صهیونیستی استفاده کند، چراکه اسرائیل از توقف همکاری امنیتی تشکیلات با این رژیم هراس دارد.

تلاش ابوزمان برای کشاندن اسرائیل به میز مذاکره

با توجه به این پشتوانه و اهمیت ویژه تشکیلات خودگردان برای اسرائیل، به نظر نمی‌رسد این رژیم به سادگی اجازه لغو توافقات را به تشکیلات بدهد و احتمالاً ابوزمان را دعوت به مذاکره کند. با در نظر گرفتن تلاش‌های محمود عباس برای از سرگیری مذاکرات سازش با بنیامین نتانیاهو در سالیان اخیر می‌توان نتیجه گرفت ابوزمان تصمیم اخیر خود را به جهت اعمال فشار به رژیم صهیونیستی برای بازگشت به میز مذاکره و امتیازگیری از این رژیم اتخاذ کرده است.

اگرچه امکان دارد سیر اتفاقات آینده به این شکل باشد و اسرائیل به مذاکره با دولت خودگردان بپردازد، اما باید توجه داشت هیچ تضمینی وجود ندارد که رژیم صهیونیستی به توافق جدید خود پای‌بند باقی بماند؛ چراکه این رژیم همواره در تلاش برای تحقق اهداف و آرمان‌های خود است و اساساً ارزشی برای تعهداتش قائل نیست.

بیشتر بخوانید:
نگاهی گذرا به رفتار سازشی تشکیلات خودگردان با رژیم‌صهیونیستی
مقاومت، تنها راهکار مقابله با رژیم صهیونیستی

بنابراین باید گفت حتی اگر تلاش ابوزمان برای مذاکره با اسرائیل به نتیجه برسد و از این رژیم امتیاز بگیرد، این اقدام نیز موقتی خواهد بود و راهکار قطعی در برابر تجاوز و اشغالگری اسرائیل نیست.

رژیم صهیونیستی پس از اسلو کرانه باختری را به سه قسمت تقسیم کرد و بخش کوچکی از کرانه باختری را به ملت فلسطین و دولت خودگران سپرد؛ این رژیم طی سالیان اخیر روند شهرک‌سازی خود را ادامه داده و اخیراً نیز منابع اسرائیلی از طرح صهیونیست‌ها برای ساخت ۶ هزار واحد مسکونی برای یهودیان در کرانه باختری خبر دادند.

پیمان اسلو در حقیقت مقدمه‌ و پیش‌زمینه‌ای بود تا کرانه باختری ذره‌ذره ذیل حاکمیت رژیم صهیونیستی قرارگیرد و تعداد یهودیان از فلسطینی‌های این منطقه بیش‌تر شود؛ معامله قرن نیز به نوعی مرحله دوم معاهده اسلو است که طراحان آن در نظر دارند قضیه فلسطین را برای همیشه تمام کرده و این سرزمین را به کشوری تماماً یهودی تبدیل کنند.

بنابراین باید گفت چنانچه محمود عباس موفق به امتیازگیری از رژیم صهیونیستی شود نیز تنها راهکار مقابله با اسرائیل مقاومت و اتحاد با جنبش‌های مقاومت فلسطینی است و چنانچه دولت خودگردان مقاومت را در دستور کار خود قرار ندهد پس از اینکه ثمراتش برای اسرائیل به پایان برسد نابود خواهد شد و کرانه باختری هم به سرزمین‌های تحت اشغال رژیم صهیونیستی الحاق خواهد شد.

اتحاد با گروه‌های مقاومت فلسطینی

البته این احتمال هم وجود دارد که محمود عباس با در نظر گرفتن بدعهدی‌های اسرائیل و ادامه تجاوز این رژیم به حقوق ملت فلسطین تصمیم به ایستادگی در برابر رژیم صهیونیستی و اتحاد با جنبش‌های مقاومت فلسطینی گرفته باشد؛ اگرچه احتمال اتخاذ چنین تصمیمی از سوی ابوزمان ضعیف به نظر می‌رسد، اما باتوجه به واکنش‌های مثبتی که گروه‌های مقاومت اعم از حماس نسبت به تصمیم ابوزمان نشان دادند، تصمیم محمود عباس برای همکاری با حماس و سایر جنبش‌های مقاومت می‌تواند مقدمات آشتی ملی فلسطینی‌ها و تشکیل دولت وحدت ملی را فراهم کند.

چنانچه ابوزمان قصد پیوستن به جمع گروه‌های مقاومت را داشته باشد مسائل و اختلافاتی میان فتح و حماس وجود دارد که می‌‌بایست حل و فصل شوند. البته آشتی ملی فلسطینی‌ها اصلاً برای رژیم صهیونیستی خوشایند نیست و این رژیم برای عدم تحقق امر مذکور تلاش خواهد کرد.

جمع‌بندی

با توجه به اینکه تشکیلات خودگردان تاکنون نقشی اساسی در جلوگیری از اقدامات مسلحانه فلسطینی‌ها علیه رژیم صهیونیستی و بهبود شرایط اقتصادی اسرائیل داشته است، باید گفت ادامه حیات این تشکیلات برای اسرائیل بسیار حائز اهمیت است. باتوجه به اهمیت تشکیلات خودگردان برای رژیم صهیونیستی، به نظر می‌رسد این رژیم سعی در حفظ و بقای دولت خودگردان و توافقات فی مابین داشته باشد.

اما نکته مهم این است که محمود عباس همواره موضعی سازش‌کارانه در برابر اسرائیل داشته و کوشیده تا مناقشات را به واسطه مذاکره و توافق با اسرائیل پایان دهد؛ بنابراین به نظر می‌رسد تصمیم اخیر محمود عباس برای کشاندن نتانیاهو به میز مذاکره اتخاذ شده باشد.

البته این احتمال نیز وجود دارد که ابوزمان قصد پیوستن به جمع گروه‌های مقاومت را داشته باشد؛ در این صورت قطعاً رژیم صهیونیستی اقداماتی را برای جلوگیری از آشتی حماس و فتح به کار می‌گیرد.

به طور کلی هدف اصلی محمود عباس از خبر لغو توافقات بین دولت خودگردان و اسرائیل مشخص می‌کند تشکیلات خودگردان در آینده تن به مذاکره مجدد و ادامه همکاری با اسرائیل خواهد داد یا در ردیف گروه‌های مقاومت قرار خواهد گرفت.

 

عرفان خلیلی‌فر

 

 

منابع:
https://www.history.com/topics/middle-east/oslo-accords
https://www.isna.ir/news/98020904518
https://www.irna.ir/news/82133331
https://www.haaretz.com/israel-news/israel-freezes-transfer-of-500-million-shekels-of-palestinian-authority-taxes-1.6941078
https://www.reuters.com/article/us-palestinians-israel-funds-idUSBRE8BB09V20121212
https://www.tasnimnews.com/fa/news/1397/02/04/1708111
https://www.mizanonline.com/fa/news/216606
https://fa.alalamtv.net/news/3538896
http://qodsna.com/fa/327833
https://www.isna.ir/news/98043116203
https://www.isna.ir/news/98050401650
https://www.isna.ir/news/98050904877
https://www.tasnimnews.com/fa/news/1398/05/04/2062519
https://kheybar.net/?p=20255
https://www.mehrnews.com/news/4676408
[۱].Yasser Arafat
[۲].Yitzhak Rabin
[۳].Protocol on Economic Relations
[۴]. شكل واحد پول رژیم صهیونیستی و معادل ۲۳ صدم یورو است.
  1. [۵].Shlomo Swirski