معرفی کتاب خاطرات مئیر عزری




کتاب خاطرات مئیر عزری به بیان خاطرات آخرین سفیر اسرائیل در ایران دوران پهلوی می‌پردازد. مترجم کتاب می‌گوید این کتاب از جنبه‌هایی برای نسل امروز بسیار سودمند است، زیرا «مئیر عزری» سفیر فلسطین اشغالی در یکی از برهه‌های بحرانی تاریخ ایران بوده است که اگر این خاطرات را رقم نمی‌زد و بعضاً اعترافاتی را نمی‌کرد، قطعاً از این روابط پیدا و پنهان آگاهی نداشتیم.



پایگاه صهیون پژوهی خیبر، کتاب خاطرات مئیر عزری به بیان خاطرات آخرین سفیر اسرائیل در ایران دوران پهلوی می‌پردازد. مترجم کتاب می‌گوید این کتاب از جنبه‌هایی برای نسل امروز بسیار سودمند است، زیرا «مئیر عزری» سفیر فلسطین اشغالی در یکی از برهه‌های بحرانی تاریخ ایران بوده است که اگر این خاطرات را رقم نمی‌زد و بعضاً اعترافاتی را نمی‌کرد، قطعاً از این روابط پیدا و پنهان آگاهی نداشتیم. نسخه اصلی این کتاب در سال ۲۰۰۱ با عنوان «مردمان در میان شما» و با مقدمه «شیمون‌پرز» در سرزمین‌های اشغالی منتشر شده است.

شناسنامه کتاب
خاطرات مئیر عزری: آخرین سفیر اسرائیل در ایران
مؤلف: مئیر عزری
مترجم: غلامرضا امامی
ناشر: علم
تعداد صفحات: ۹۶۸
مختصری از زندگینامه

عزری متولد دوم مارس ۱۹۲۳ برابر با جشن پودیم ۵۷۸۳ (مطابق با ۱۳۰۲ شمسی) در اصفهان است. نام پدرش صهیون و مادرش حنا است. پدر عزری به خرید و فروش عتیقه پرداخت و معاملات وی بحث‌های زیادی در خصوص قاچاق عتیقه به وجود آورده است.

پدر عزری در اصفهان فعالیت‌های صهیونیستی را در ارتباط با سران صهیونیسم در فلسطین اشغالی، ساماندهی کرده است. عزری در حدود ۲۷ سالگی و در سال ۱۹۵۰ همراه باخانواده به فلسطین اشغالی مهاجرت می‌کند و پس از ۸ سال اقامت در آن دیار در سن ۳۵ سالگی به عنوان اولین نماینده غیر رسمی رژیم صهیونیستی به ایران اعزام می‌شود.

دوران هشت ساله عزری در فلسطین اشغالی همراه با فعالیت در حزب ماپای و زیر دست افرادی همچون بن‌گوریون بوده است. آغاز فعالیت عزری در ایران تحت پوشش شرکت «شرم» در خیابان لاله‌زار است و افرادی همچون دکتر دورتیل، موسی کرمانیان و ابراهیم یاحید در این ماموریت به وی کمک می‌کنند.

نماینده روزنامه ستاره شرق

عزری در معرفی خود به مسئولین رژیم پهلوی خود را نماینده روزنامه ستاره شرق معرفی می‌کند. او رفاقت بسیار نزدیکی با حاج علی کیا در ارتش داشته و از او به عنوان شاه کلید درهای بسته یاد می‌کند. وی از یهودی‌الاصل بودن برخی شخصیت‌های علمی فرهنگی همچون علی اصغر حکمت، ابراهیم قوام، محمدعلی فروغی، مظفریان، سعید نفیسی و … یاد می‌کند و سفرهایی که برایشان به اسرائیل تدارک دیده است.

فعالیت در حوزه نظامی و امنیتی از سوی عزری چندان گشوده نمی‌شود و در این موضوع نام افرادی همچون نیمرودی به عنوان وابسته نظامی رژیم صهیونیستی در ایران بیشتر مطرح است. به غیر از حوزه‌های نظامی، امنیتی، عزری تلاش دارد که فعالیت خود در حوزه سیاسی، دیپلماتیک، فرهنگی، هنری، رسانه‌ای را موفق نشان دهد. عزری مدعی است که اولین فرد می‌باشد که از قانون دو تابعیتی ایران استفاده کرده است. در ۹ تیر ۱۳۹۴ (مطابق با ۳۰ ژوئن) مئیر عزری سفیر سابق رژیم صهیونیستی در دوره رژیم پهلوی در سن ۹۲ سالگی در فلسطین اشغالی از دنیا می‌رود. سفارت ۱۵ ساله وی در ایران که از سال ۱۹۵۸ آغاز و تا سال ۱۹۷۳ ادامه دارد، دلیل معروفیت و جایگاه اوست.

درباره کتاب

کتاب خاطرات مئیر عزری از یک پیشگفتار و پنجاه فصل تشکیل شده که به ابعاد مختلف ماموریت‌ها و خاطرات آخرین سفیر اسرائیل در ایران زمان پهلوی پرداخته است.

عزری در این کتاب از پیوندهای پیدا و پنهان دو حکومت صهیونیستی و پهلوی پرده برداری می‌کند. گفتگوهایش با محمدرضا پهلوی و دیگر دولت مردان ایرانی و اطلاعاتی از سفرهای سیاست مداران دو کشور و نیز همکاری‌های سربسته امنیتی، سیاسی، نظامی، بازرگانی و فرهنگی آنها سخن می‌گوید. او رازهایی سربه مهر و ناگفته در این زمینه را بازگو می‌کند.

همچنین این کتاب دارای دو ضمیمه است. اولین ضمیمه به نقد و بررسی این کتاب به قلم عباس سلیمی نمین پرداخته و دومین ضمیمه آن تعداد کثیری از تصاویر و اسناد مربوط به محتوای کتاب گنجانده شده است که بر غنای این اثر ارزشمند افزون می‌کند. «مئیر عزری» با بیان خاطراتش در این کتاب نه‌تنها رویدادهای شگفتی‌آفرین گذشته را نشان داده، بلکه گوشه‌هایی از آینده را نیز برایمان می‌گشاید. عزری نقش مهمی را در ارتقای روابط ایران و رژیم صهیونیستی در بین سالهای ۱۹۵۸ تا ۱۹۷۵ میلادی داشت و همچنین از فعالین آژانس یهود در ایران به شمار رفته و نقش مهمی در تسهیل مهاجرت یهودیان ایران به سرزمینهای اشغالی ایفا می‌کرد.

هجرت یهودیان اصفهان به فلسطین

آن‌طور که مئیر عزری می‌نویسد او در سال ۱۹۲۴ به فلسطین می‌رود و از آن زمان، همّ خود را به هجرت دادن یهودیان اصفهان به آن سرزمین می‌گذارد. در پی آن، یهودیان شیراز را هم تشویق به مهاجرت می‌کند. همه‌ اتفاقات سبب شد تا به مرور جنبش‌ها و تشکیلاتی برای اعزام یهودیان ایرانی به فلسطین اشغالی شکل گیرد. او در سال ۱۹۴۶ (۱۳۲۵) به تهران می‌آید و در آنجا به همراه دیگر فعالان یهودی، جنبش «کیبوتص همنوحاد» (کیبوتص متحد) را ایجاد می‌کنند که همسو با اهداف و مطامع اسرائیل کوشش‌هایی را انجام می‌دهد و کانون‌هایی را برای جوانان یهودی با هماهنگی سران آنها فراهم می‌کند.

عزری در ایجاد پیوند وثیق میان ساواک و موساد، تأثیر غیرقابل چشم پوشی داشته و حتی یکی از فصول کتاب را هم به آن اختصاص داده است. همچنین در ارتباط با بهائیان، او رابطه نزدیکی با دکتر «عبدالکریم ایادی»، پزشک مخصوص دربار داشت که بهایی بود و تلاش می‌کرد ارتباط قوی میان بهائیان ایران و اسرائیل برقرار کند.

عزری که مأموریتش در سال ۱۳۵۴ به اتمام می‌رسد، رایزن نفت و انرژی رژیم فلسطین اشغالی در ایران می‌شود و پس از انقلاب هم شروع به نگارش خاطرات خود می‌کند. نام اصلی کتاب «یادنامه مئیر عزری» بوده است که در امریکا منتشر شد و «شیمون پرز» هم بر آن مقدمه نوشت. کتاب به طور کلی روابط پنهان ایران و فلسطین اشغالی را در زمان پهلوی نمایان می‌کند و از این جهت می‌تواند کتاب سودمندی جهت تحقیقات اسرائیل شناسی باشد.

 

سعید ابوالقاضی