نگاهی گذرا به رفتار سازشی تشکیلات خودگردان با رژیم‌صهیونیستی




سازمان آزادی‌بخش فلسطین از ابتدای کار اعتقاد چندانی به مقاومت و ایستادگی در برابر رژیم اشغالگر نداشت و به همین جهت پس از برگزاری چندین جلسه با مقامات صهیونیستی و آمریکایی به توافق اسلو دست یافت و تشکیلات خودگردان فلسطین را به وجود آورد؛ از ۱۹۹۳م. تاکنون اداره این تشکیلات برعهده اعضای جنبش فتح بوده که رویکردی سازش‌کارانه نسبت به اسرائیل دارند.



پایگاه صهیون پژوهی خیبر، به وجود آمدن تشکیلات خودگران فلسطین یکی از نتایج «پیمان اُسلو» است که طی دو مرحله در سال‌های ۱۹۹۳م. و ۱۹۹۵م. در آمریکا به امضای رئیس سازمان آزادی‌بخش فلسطین، نخست‌وزیر وقت اسرائیل و رئیس‌جمهور وقت آمریکا رسید. این پیمان همچنین پیامدهای منفی بسیاری از جمله توقف خروش مردمی فلسطینی‌ها علیه رژیم صهیونیستی (انتفاضه اول)، افزایش آمار بیکاری و توسعه عملیات شهرک‌سازی در کرانه باختری و غزه را به بار آورد.

چند روز پیش، «محمود عباس» رئیس تشکیلات خودگردان در پی تخریب منازل فلسطینی‌ها در مناطق جنوبی کرانه باختری از لغو همه قراردادهای منعقد شده میان تشکیلات خودگردان و رژیم صهیونیستی خبر داد.

تصمیم اخیر محمود عباس بهانه‌ای شد تا نگاهی گذرا به همراهی سازش‌کارانه تشکیلات خودگردان با رژیم صهیونیستی داشته باشیم.

  • شکل‌گیری تشکیلات خودگردان

شکل‌گیری «تشکیلات خودگردان فلسطین»[۱]ماحصل مذاکرات مقامات رژیم صهیونیستی با «یاسر عرفات»[۲] رئیس «سازمان‌آزادی‌بخش‌فلسطین»[۳] موسوم به «ساف» است؛ مرحله اول این مذاکره سری که در شهر «اُسلو»[۴] واقع در نروژ برگزار شد سرانجام در ۱۹۹۳م. به پایان رسید و به «بیانیه اعلام اصول اولویت‌های موقت دولت خودگردان» یا «پیمان اُسلو ۱»[۵] شهرت یافت.

نتیجه این دور از مذاکرات در نهایت با برگزاری مراسمی در «واشنگتن دی‌سی»[۶] آمریکا رسمی شد و به امضای «یاسر عرفات» رئیس «ساف»، «اسحاق رابین»[۷] نخست‌وزیر وقت اسرائیل و «بیل کلینتون»[۸] رئیس‌جمهور وقت آمریکا رسید. طرفین معاهده همچنین در سال ۱۹۹۵٫م. به توافق اولیه درخصوص مرحله دوم اسلو دست یافتند و «پیمان اسلو ۲»[۹] را در آمریکا رسماً اعلام کردند.

پس از این معاهده دو مرحله‌ای، سازمان آزادی‌بخش فلسطین، رژیم صهیونیستی را به رسمیت شناخت و متعهد شد از اعمال خشونت در سرزمین فلسطین جلوگیری کند؛ همچنین بنا شد «تشکیلات خودگردان فلسطین» به مدت ۵ سال و به صورت موقت تشکیل شود.

  • رؤسای تشکیلات خودگردان

نخستین انتخابات پس از انعقاد پیمان اسلو در سال ۱۹۹۶م. برگزار شد و فلسطینیان اعضای شورای قانون‌گذاری فلسطین را انتخاب کرده و یاسر عرفات نیز به عنوان رئیس تشکیلات خودگردان انتخاب شد. تا زمانی که عرفات در قید حیات بود هیچ انتخاباتی برگزار نشد و ریاست تشکیلات خودگردان تغییری نکرد؛ اما در سال ۲۰۰۳م. مقام نخست‌وزیری به ساختار سیاسی تشکیلات اضافه و این سمت به «محمود عباس»[۱۰]مشهور به «ابوزمان» سپرده شد.

سال ۲۰۰۵م. و حدوداً یک سال پس از درگذشت یاسر عرفات، محمود عباس عضو جنبش «فتح»[۱۱] و «ساف» به ریاست تشکیلات خودگران رسید؛ از این تاریخ تاکنون مقام نخست‌وزیری تشکیلات خودگردان تنها یک بار و به مدت یک سال به یکی از اعضای جنبش «حماس»[۱۲] رسیده و مقام ریاست و نخست‌وزیری این تشکیلات دائماً در تسخیر اعضای جنبش فتح بوده است. ابومازن نیز از ۲۰۰۵م. تا امروز ریاست تشکیلات خودگردان را برعهده دارد.

نقشه فلسطن

  • پیمان اسلو: مفاد و ضمیمه‌ها

پیمان دو مرحله‌ای اسلو در حقیقت مهم‌ترین پیمان منعقد شده میان گروه‌های فلسطینی و رژیم صهیونیستی است که در ادامه مذاکرات صلح در کنفرانس مادرید و برگزاری چندین نشست در آمریکا به تصویب رسید. برخی از مهم‌ترین تعهدات رژیم صهیونیستی در این معاهده عبارتند از:

  • عقب‌نشینی به مرزهای پیش از جنگ ۱۹۶۷[۱۳]؛
  • توقف پروژه شهرک‌سازی‌ در فلسطین اشغالی؛
  • آزادی اسرای فلسطینی؛
  • تخلیه شهرهای فلسطینی نظیر رام‌الله و نابلس و سپردن اداره آن‌ها به تشکیلات خودگردان.

معاهده اسلو همچنین شامل چند ضمیمه سیاسی، امنیتی و اقتصادی است.

  • ضمیمه‌های سیاسی و امنیتی

سازمان آزادی‌بخش فلسطین در این پیمان کشور جعلی اسرائیل را به رسمیت شناخت و در مقابل توافق شد تا «تشکیلات خودگردان فلسطین» برای اداره امور فلسطینی‌ها به صورت موقت تشکیل شود.

همچنین بر اساس توافقات صورت گرفته، کرانه باختری به ۳ منطقه «A»، «B» و «C» تقسیم‌بندی شد:

  • منطقه «A» متشکل از ۶ شهر فلسطین از جمله رام‌الله، اریحا و نابلس: تحت حکومت و اداره غیرنظامی تشکیلات خودگردان؛
  • منطقه «B» متشکل از شهرها و روستاهای فلسطینی‌نشین در کرانه باختری: تحت حاکمیت مشترک رژیم صهیونیستی و دولت خودگردان؛
  • منطقه «C» متشکل از مناطق غیرمسکونی و استراتژیک کرانه باختری برای یهودیان: تحت اداره و حاکمیت مطلق اسرائیل.

ابوزمان با نتانیاهو

طبق توافقات صورت گرفته به طور کلی امنیت کرانه باختری توسط اسرائیل تأمین می‌شود و تشکیلات خودگردان اجازه چندانی در تدبیر این امور ندارد؛ همچنین حمل و نقل و روابط تجاری غزه و کرانه باختری نیز زیر نظر و تحت مدیریت رژیم صهیونیستی قرار گرفت.

  • ضمیمه اقتصادی

«پروتکل روابط اقتصادی بین اسرائیل و تشکیلات خودگردان»[۱۴] مشهور به «پروتکل پاریس» در حین مذاکرات صلح یاسر عرفات و طرف صهیونیستی به امضا رسید و سپس به یکی از ضمیمه‌های اسلو تبدیل شد. پروتکل مذکور در ابتدا برای اجرا در غزه و اریحا به تصویب رسید اما با اصلاح و پیوست به اسلو۲ تمام سرزمین‌های اشغالی اعم از غزه و کرانه باختری را دربرگرفت.

پروتکل پاریس، ۶ حوزه‌ی اقتصادی مربوط به مناطق تحت حاکمیت رژیم صهیونیستی، نوار غزه و کرانه باختری نظیر گمرک، مالیات، کار و اشتغال، کشاورزی، صنعت و گردشگری را در بر می‌گیرد. به طور کلی باید گفت اقتصاد تشکیلات خودگردان و مردم فلسطین پس از این پروتکل به بخشی از اقتصاد اسرائیل تبدیل شد؛ به همین سبب میزان مالیات و قیمت سوخت و… توسط رژیم صهیونیستی تعیین می‌شود و دولت خودگردان و فلسطینی‌ها ملزم به پذیرش آن هستند.

همچنین طبق این توافق، رژیم صهیونیستی تمام مرزهای مناطق فلسطینی‌نشین را تحت کنترل داشته و تنها با دریافت هزینه گمرک اجازه وارادات کالا به کرانه باختری و نوار غزه را صادر می‌کند.

  • پیامدهای توافق اسلو
    • توسعه عملیات احداث شهرک‌های صهیونیست‌نشین

مهم‌ترین تعهد اسرائیل در پیمان اسلو عقب‌نشینی به مرزهای ۱۹۶۷ و توقف روند شهرک‌سازی بود؛ اما این تعهد هیچ‌گاه اجرایی نشد و از زمان انعقاد اسلو تاکنون، هر روز بر تعداد شهرک‌های یهودی‌نشین در فلسطین اشغالی افزوده می‌شود. آمار منشتر شده نشان می‌دهد تعداد شهرک‌های صهیونیستی از ۱۹۹۳م. تا ۲۰۱۸م. چهار برابر شده است.

  • کاهش سهم آب فلسطینی‌ها

تقسیم‌بندی کرانه باختری و سپرده شدن حاکمیت منطقه «C» به اسرائیل موجب شد تا این رژیم علاوه‌بر ساخت شهرک برای یهودیان، کنترل آب‌های زیرزمینی فلسطین را در اختیار گرفته و مردم فلسطین را از جهت استفاده از آب نیز تحت فشار قرار دهد. منطقه سوم کرانه باختری از لحاظ منابع آبی شرایط مناسبی دارد اما طبق توافق در اختیار اسرائیل است؛ آمارهای منتشر شده حاکی از این هستند که ساکنین یهودی اراضی اشغالی سالانه به ۴۵۰ متر مکعب آب دسترسی دارند اما سهم هر فلسطینی از آب این سرزمین تنها سالانه ۷۵ متر مکعب است.

  • محدود شدن منطقه تحت حاکمیت فلسطینی‌ها و افزایش بیکاری

سازمان آزادی‌بخش که در پیمان اسلو، اسرائیل را به رسمت شناخت، موفق شد دولتی خودگران برای فلسطین به وجود آورد اما این تشکیلات امروزه فقط حاکمیت بر ۲ درصد از کل سرزمین فلسطین را برعهده دارد؛ همچنین پس از این توافق فضایی امنیتی در سراسر کرانه باختری رود اردن پیش آمد و منجر به افزایش بیکاری میان فلسطینیان در این منطقه شد.

  • خاموشی انتفاضه اول

یکی مهم‌ترین ضربه‌هایی که معاهده اسلو به آرمان فلسطین وارد کرد، خاموشی انتفاضه اول بود. اولین انتفاضه ملت فلسطین در ۱۹۸۷م. آغاز شد و تا پیش از انعقاد پیمان اسلو ادامه داشت. انتفاضه اول ابتدا با تظاهرات و راهپیمایی‌ها شروع شد اما رفته‌رفته توسط گروه‌های فلسطینی سازماندهی شد و به مرحله‌ای رسید که مردم و جوانان فلسطینی از سنگ و کوکتل‌مولوتوف برای مقابله با صهیونیست‌ها بهره می‌بردند.

از اهمیت این انتفاضه و ضربات آن بر پیکره اسرائیل همین بس که اسحاق رابین نخست‌وزیر اسرائیل در همین دوران از شدت خشم گفت: «آرزو می‌کنم ‌یک روز‌ از خواب‌ برخیزم‌ و ببینم‌ تمام‌ غزه‌ در دریا فرو رفته‌ و از شر این‌ منطقه‌ رها شده‌ام.»؛ پس از قرارداد اسلو اما گرمای درگیری سازماندهی شده فلسطینی‌ها با رژیم صهیونیستی به سردی گرایید و خیال اسرائیل از تبدیل انتفاضه فلسطین به یک نهضت و جوشش قدرتمندتر راحت شد.

  • عدم تعیین ساز و کار مناسب

اگرچه اسلو یک توافق رسمی محسوب می‌شود و هنگام انعقاد آن به جز طرف‌های مذاکره‌کننده، مقامات آمریکایی و روسی نیز حضور داشتند و وزیر خارجه آمریکا و روسیه این پیمان را امضا کردند، اما هیچ ساز و کاری برای نظارت بر اجرای تعهدات طرفین و مجاب کردن دو طرف به پای‌بندی به مفاد معاهده و مجازات طرف متخلف در نظر گرفته نشد.

  • چهره سازش‌کارانه محمود عباس

تاکنون راجع به توافق اسلو و پیامدهای منفی آن برای ملت فلسطین صحبت شد. پیامدهای این توافق نشان می‌دهد رژیم صهیونیستی پس از مذاکره با اعضای ارشد سازمان آزادی‌بخش فلسطین دستاوردهای ویژه‌ای داشت و ساف تنها به تأسیس تشکیلات خودگردان و قول‌های روی کاغذ مقامات اسرائیل بسنده کرد.

اما جدای از توافق مذکور و اهمیت آن برای رژیم صهیونیستی، همراهی «محمود عباس» با اسرائیل نیز حائز اهمیت است. مهم‌ترین موضع ابوزمان، اعتقاد او نسبت به عدم اقدام مسلحانه علیه اسرائیل است؛ همین عقیده باعث شده تا به واسطه دستور ابوزمان اقداماتی در راستای جمع‌آوری سلاح از میان فلسطینی‌های کرانه باختری انجام شود.

  • دیدارهای ابوزمان با نتانیاهو

دیدارهای محمود عباس با بنیامین نتانیاهو نخست‌وزیر اسرائیل و درخواست‌های مکرر ابوزمان برای از سرگیری مذاکرات سازش با رژیم صهیونیستی عامل دیگری است که نشان می‌دهد ابوزمان و دولت خودگردان فلسطین تنها راهکار مذاکره را پیش‌روی خود می‌بینند و اعتقادی به مقاومت در برابر توسعه‌طلبی اسرائیل ندارند.

محمود عباس که دائماً برای مذاکره با مقامات صهیونیستی و آمریکایی آمادگی دارد، سپتامبر ۲۰۰۹م. در شهر نیویورک آمریکا حضور یافت و در جلسه‌ای سری با نتانیاهو و «باراک اوباما»[۱۵] رئیس‌جمهور وقت آمریکا به مذاکره و صحبت پرداخت.

سپتامبر ۲۰۱۶م. و پس از گذشت ۶ سال از آخرین دیدار رسمی ابوزمان و نتانیاهو، محمود عباس در مراسم تشییع جنازه «شیمون پرز»[۱۶] نخست‌وزیر جنایت‌کار اسبق رژیم صهیونیستی حاضر شد و پس از دست دادن با نتانیاهو به او گفت: «از دیدنت خوشحالم.»

پس از این دیدار کوتاه ابوزمان طی چند مرحله خواهان ملاقات با نتانیاهو و از سرگیری مذاکرات سازش با رژیم صهیونیستی شد؛ محمود عباس در آپریل ۲۰۱۷م. و در حاشیه اجلاس اقتصادی بین‌المللی اردن با وزیرخارجه سابق رژیم صهیونیستی دیدار و به او اعلام کرد تمایل دارد با نتانیاهو ملاقات داشته باشد.

اوایل سال ۲۰۱۹م. نیز ابوزمان در خلال گفتگوی خود با خبرگزاری «اسپوتنیک»[۱۷] اظهار داشت: «بارها برای دیدار با نتانیاهو اعلام آمادگی کردم اما این اتفاق رخ نداده است.»

  • جمع‌بندی

سازمان آزادی‌بخش فلسطین از ابتدای کار اعتقاد چندانی به مقاومت و ایستادگی در برابر رژیم اشغالگر نداشت و به همین جهت پس از برگزاری چندین جلسه با مقامات صهیونیستی و آمریکایی به توافق اسلو دست یافت و تشکیلات خودگردان فلسطین را به وجود آورد؛ از ۱۹۹۳م. تاکنون اداره این تشکیلات برعهده اعضای جنبش فتح بوده که رویکردی سازش‌کارانه نسبت به اسرائیل دارند.

با آنکه رژیم صهیونیستی به تعهدات خود در اسلو پای‌بند باقی نماند و این معاهده منجر به متضررشدن فلسطینی‌ها شد؛ اما محمود عباس طی سالیان اخیر همچنان بر طبل مذاکره کوبیده تا از این طریق مناقشه فلسطین و اسرائیل را حل کند.

چند روز پیش و در پی تخریب منازل مردم فلسطین در جنوب کرانه باختری، ابوزمان اعلام کرد قصد دارد تمام توافقات صورت گرفته با رژیم صهیونیستی را لغو کند؛ در بخش دوم از این یادداشت، تحلیلی در خصوص تصمیم محمود عباس ارائه خواهد شد.

 

نویسنده: عرفان خلیلی‌فر

 

 

 

منابع:

https://ir.voanews.com/a/palestine-israel-abbas/5016393.html

https://www.isna.ir/news/98050401650

http://alwaght.com/fa/News/159013

http://alwaght.com/fa/News/123664

http://iscanews.ir/news/969291

http://fa.alkawthartv.com/news/96799

https://www.mashreghnews.ir/news/917955

http://www.iribnews.ir/fa/news/1524088/

https://www.tasnimnews.com/fa/news/1395/06/23/1185400

http://qodsna.com/fa/324464/

https://www.yjc.ir/fa/news/4553438/

https://www.yjc.ir/00J6YY

https://www.mehrnews.com/news/1698320

https://www.irna.ir/news/82666671

http://www.mfa.gov.il/mfa/foreignpolicy/peace/guide/pages/gaza-jericho%20agreement%20annex%20iv%20-%20economic%20protoco.aspx

https://gisha.org/en-blog/2012/09/13/will-we-always-have-paris/

https://www.btselem.org/freedom_of_movement/paris_protocol

https://fa.alalamtv.net/news/3538896

https://www.mizanonline.com/fa/news/216606

https://fa.alalamtv.net/news/1867209

https://www.isna.ir/news/96023119828

https://www.radiofarda.com/a/1828772.html

https://www.farsnews.com/news/13971120000361

 

 

[۱]. Palestinian National Authority

[۲].Yasser Arafat

[۳]. Palestine Liberation Organization

[۴]. Oslo

[۵]. Oslo I Accord

[۶]. Washington, D.C.

[۷]. Yitzhak Rabin

[۸].Bill Clinton

[۹]. Oslo II Accord

[۱۰]. Mahmoud Abbas

[۱۱]. Fatah

[۱۲]. Hamas

[۱۳]. جنگ معروف اعراب و اسرائیل در ماه ژوئن سال ۱۹۶۷م. آغاز شد و پس از گذشت ۶ روز با شکست اعراب به پایان رسید؛ رژیم صهیونیستی در این هجوم همه‌جانبه سرزمین‌های بیش‌تری را نسبت به پیش از آغاز جنگ تحت اشغال خود قرار داد. پس از پایان این جنگ کوتاه، شورای امنیت سازمان ملل قطعنامه ۲۴۲ را با رأی اکثریت به تصویب رساند و از اسرائیل درخواست کرد تا به مرزبندی‌های پیش از جنگ ۱۹۶۷ بازگردد.

[۱۴]. Protocol on Economic Relations

[۱۵]. Barack Obama

[۱۶]. Shimon Peres

[۱۷]. Sputnik